ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ: Κίνδυνος Θάνατος!! Κανένας έλεγχος στα δηλητήρια που μας σκοτώνουν

Ενα πολύ γνωστό στη χώρα μας δηλητήριο είναι το “παρακουάτ". Αν τ' όνομα αυτό δεν σας λέει τίποτα, σίγουρα θα ξέρετε το Τκραμαξόν" που ψεκάζουμε τα χόρτα για να τα εξαφανίσουμε και χρησιμοποιείται κατά κόρον και εδώ στην Κρήτη.

Είναι γνωστά περιστατικά αγροτών, που χύθηκε στην πλάτη τους από την ψεκαστήρα αυτό το δηλητήριο και πέθαναν από ολοκληρωτική καταστροφή των πνευμόνων μέσα σε λίγες μέρες έως λίγες βδομάδες..
Φαίνεται όμως ότι η μακροχρόνια εισπνοή παρακουάτ καθώς και η βαθμιαία διείσδυσή του από το δέρμα μετατρέπουν τους πνεύμονες σε νεκρά όργανα.

Παραδείγματα: Ο Σκώτ Γουίλσον, ένας κηπουρός από τη Φλώριδα, 25 χρονών, ράνπσε κατά λάθος το πρόσωπό του και τα ρούχα του τον Αύγουστο του 1982. Συνέχισε την εργασία του αφού ήξερε όπ το παρακουάτ δεν του είχε δημιουργήσει προβλήματα όσα χρόνια το χρησιμοποιούσε.

Σε 5 μέρες πήγε με δύσπνοια στο νοσοκομείο. Οι γιατροί διαπίστωσαν ότι οι πνεύμονές του καταστρέφονταν. Μια βδομάδα αργότερα, του έγινε μεταμόσχευση πνευμόνων στην Νέα Υόρκη και δυόμιση μήνες μετά πέ- ] θανε.

Το παρακουάτ αδρανοποιείται εύκολα στο έδαφος από τα πηλώδη μέρη του. Ενα είδος πηλού, η μπετονίτης, είναι το μόνο αντίδοτο. Η δράση του πηλού όμως, σαν αντίδοτο μηδενίζεται όταν το παρακουάτ φτάσει στο αίμα. Ενα πρόσφατο στοιχείο που δημοσιεύτηκε για το παρακουάτ είναι ότι η χρήση του πολλαπλασιάζεται αν ο χρήστης καπνίζει.

Το 1987 η Εθνική Ακαδημία Επιστη- ‘ μών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι 20.000 νέοι καρκίνοι προστίθενται στη χώρα αυτή από τα βιοκτόνα και πρότεινε την απαγόρευση αρκετών δηλητηρίων. Τα χορτοκτόνα απαγορεύτηκαν την ίδια εποχή στην Ολλανδία και στην Φιλανδία. Στην Ελλάδα υπάρχουν ενδείξεις όπ οι Ελληνες είναι ανθεκτικώτεροι στον καρκίνο από τους Βορειοευρωπαίους.

Οι πραγμαπκές διαστάσεις των κινδύνων είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν όσες μελέτες και να γίνουν. Υπάρχει διάχυτη η εντύπωση στους επιστήμονες που ασχολούνται με το θέμα, ότι τα στοιχεία που φέρνει στο φως η έρευνα, είναι σταγόνα στον ωκεανό. Σε πολλές περιπτώσεις οι ουσίες που παράγονται όταν διασπώνται τα δηλητήρια είναι πιο επικίδυνες από αυτά!

Ένα άλλο προϊόν της διάσπασης των διθειοκαρβαμιδικών φυτοφαρμάκων είναι και οι πολυσυζητημένες νιτροζαμίνες. Εχει διαπιστωθεί ότι εκτός από τις άμεσες επιδράσεις, οι νιτροζαμίνες μπορούν να περάσουν από τον πλακούντα, μεταβιβάζοντας με τον τρόπο αυτό το κίνδυνο της καρκινογένεσης στους απογόνους μας.

Ανακαλύφθηκε πρόσφατα ότι όσοι εκτίθενται ταυτόχρονα σε χλωριωμένους υδρογονάθρακες και οργανοφωσφορικά κινδυνεύουν περισσότερο, διότι οι πρώτοι ενεργοποιούν κάποια ένζυμα στον οργανισμό που μετατρέπουν τα οργανοφωσφορικά σε ακόμα τοξικότερα προϊόντα.

Οργανοφωσφορικά είναι τα διαζινόν, διχλωροβός, έθιον (χρησιμοποιείται στους αεροψεκασμούς για το δάκο), μελαθείο, παραθείο, κ.λ.π. Χλωριωμένοι υδρογονάθρακες είναι τα DDT, αλντρίν, εντρίν, διελντρίν, λιντέιν, μιρέξ, 2,4- D,2,4,5-T κ.λ.π.

Το γεγονός ότι έχουν απαγορευτεί και δεν χρησιμοποιούνται πια, δεν σημαίνει ότι δεν είμαστε εκτεθειμένοι σ' αυτούς, διότι πρώτον δεν έχουν τελείως απαγορευτεί, χρησιμοποιούνται στον τρίτο κόσμο κ.λ.π., δεύτερον υπάρχουν σε αφθονία στο περιβάλλον και συσσωρεύονται στο λίπος των ζώων, ψαριών, ανθρώπων κ.λ.π.

Π.χ. στις ΗΠΑ ο μέσος πολίτης έχει DDT γύρω στα 7 ppm (μέρη στο εκατομμύριο, δηλ. εκατομμυριοστά του γραμμαρίου ανά κιλό ανθρωπίνου σώματος), ενώ οι αγρότες 17 ppm. Οι Αγγλοι 5 pmm, οι Σουηδοί 7 pmm, οι Ισραηλινοί 19 pmm και οι Ινδοί 29 pmm.

Εχει αποδειχτεί με εκατοντάδες πειράματα dm το DDT και οι άλλοι χλωριωμέ- νοι υδρογονάθρακες προσβάλλουν το νευρικό σύστημα και προκαλούν καρκίνο στους πνεύμονες, στο συκώτι, στους λεμφαδένες και σε άλλα όργανα καθώς και λευχαιμία σε πολλά πειραμοτόζωα. Παρ' ολα αυτά σήμερα η κατανάλωση του DDT συνεχίζει να αυξάνεται στις υπανάπτυκτες χώρες.

Τους το πουλάνε βέβαια οι “ανεπτυγμένες" που το έχουν απαγορευμένο μέσα στα σύνορα τους. Όμως αυτό ξαναγυρίζει πίσω στις πολιτισμένες χώρες με την πολύπλοκη αλυσίδα της διατροφής. Διότι μετά το ράντισμα, ένα μέρος του DDT καταλήγει με τη βροχή, τα ποτάμια και τον αέρα στις θάλασσες και τις λίμνες.

Οι δυνατότητες του να ταξιδεύει είναι καταπληκτικές. Χιλιάδες τόννοι DDT βρίσκονται στα χιόνια της Ανταρκτικής, ενώ ανιχνεύτηκαν ακόμη και στα Ιμαλάϊα σε ύψος 7 χιλιομέτρων! Από τις ζωοτροφές που πουλάνε οι χώρες του τρίτου κόσμου στις “πολιτισμένες" χώρες, μπαίνει στο γάλα και στο κρέας των ευτυχισμένων αγελάδων της Ολλανδίας και της Ελβετίας.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι οι διάφοροι καρκινογόνοι παράγοντες δεν δρούν αμέσως αλλά σε μερικά χρόνια ή και δεκαετίες. Π.χ. στη Χιροσίμα η έξαρση του καρκίνου παρατηρήθηκε το 1965, δηλ. 20 χρόνια μετά την έκρηξη της ατομικής βόμβας. Επίσης έχει διαπιστωθεί ότι ο αμίαντος που είναι ισχυρά καρκινογόνος δρά κυρίως μετά από 20- 40 χρόνια.

Μια άλλη κατηγορία φυτοφαρμάκων είναι τα "φθαλιμιδικά παράγωγα". Τέτοια είναι τα CAPTAN CAPTAFOL και FOLDET. Η χημική τους δομή είναι τέτοια που μπορούν να δράσουν σαν την περίφημη θαλιδομίδη.

Θυμίζουμε ότι η θαλιδομίδη είχε χρησιμοποιηθεί σε αφθονία σαν φάρμακο στην δεκαετία του '50 για την αντιμετώπιση της ναυτίας των εγκύων γυναικών. Είχε προκαλέσει τότε τη γέννηση χιλιάδων παιδιών χωρίς ή με παραμορφωμένα χέρια και πόδια. (Τα παιδιά της θαλιδομίδης).

Το παράλογο με την χρήση των φυτοφαρμάκων είναι ότι σκοτώνοντας μαζί με τα επιβλαβή έντομα και πολύ περισσότερο χρήσιμα, προκαλούν πολλαπλασιασμό άλλων επιβλαβών εντόμων, που μέχρι τότε ήταν στην αφάνεια.

Ενα άλλο πολύ γνωστό φαινόμενο στους αγρότες, είναι η ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τα έντομα μόλις περάσει κάμποσος καιρός συνεχούς χρησιμοποίησης ενός "φαρμάκου". Αυτό το αντιμετωπίζουν, αυξάνοντας κάθε φορά τη δόση ή κάνοντας συχνότερα ραντισμούς.

Καμμιά φορά νομίζουν ότι το φάρμακο δεν είναι πια αποτελεσματικό, γιατί ή εταιρία που το φτιάχνει άρχισε να το νοθεύει. Δεν είναι βέβαια έτσι. Απλούστατα έντομα απέκτησαν ανθεκτικότητα. Αυτό εξηγείται και από την βιολογία, με το γεγονός ότι, η ζωή ενός εντόμου είναι μόνο λίγες μέρες και έτσι μέσα σε ένα χρόνο π.χ. έχουμε δεκάδες γενιές εντόμων.

Η ικανότητα αυτή που έχει δώσει η φύση στα έντομα, τα οδήγησε μέχρι και να αναπτύξουν είδη που τρέφονται με φυτοφάρμακα. Ετσι ο μόνος τρόπος να τα σκοτώσουμε, είναι να σταματήσουμε τους ραντισμούς.

Το 1938 υπήρχαν μόνο 7 είδη εντόμων ανθεκτικά στα δηλητήρια αυτά. (Τότε δεν υπήρχαν γεωργικά φάρμακα τέτοια). Το 1954 έγιναν 25 τα ανθεκτικά είδη. Σήμερα έχουν βρεθεί 447 είδη εντόμων ανθεκτικά.
Το μεγάλο ερώτημα μετά από αυτά που γεννιέται είναι: "Υπάρχει λύση; Αν σταματήσουμε τώρα να ρίχνουμε χημικά στις καλλιέργειες δεν θα πεινάσουμε όλοι και πρώτοι οι αγρότες;" Η απάντηση είναι ναι. Υπάρχει εναλλακτική λύση.

Η περίοδος προσαρμογής των καλλιεργειών όμως στη νέα μορφή γεωργίας, στη γεωργία χωρίς χημικά, θέλει κάποια χρόνια. Στην αρχή τα αποτελέσματα θα είναι φτωχά, σε 3-4 χρόνια η απόδοση θα φτάνει στα ίδια σχεδόν επίπεδα με πολύ πιο υγιεινά, βέβαια προϊόντα.

Στις ΗΠΑ εφαρμόζουν πς μεθόδους αυτές, πάνω από 24.000 γεωργοί, που οι πιο πολλοί από αυτούς καλλιεργούν εκτάσεις μεγαλύτερες από 400 στρέμματα. Σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν αρκετοί βιοκαλλιεργητές, και τα προϊόντα τους γίνονται ανάρπαστα και με αυξημένες τιμές και έτσι αντισταθμίζεται η μικρότερη απόδοση.

Επίσης υπάρχει τουλάχιστον μια χώρα στο κόσμο η Τανζανία του προέδρου Νυερέ- ρε, που είναι καθηγητής της βιολογίας και επέβαλε από το 1983 την οργανική καλλιέργεια. Βήματα γίνονται σιγά-σιγά προς την ίδια κατεύθυνση και από άλλες χώρες όπως η Ινδονησία (1986) κ.λ.π.

Οσον αφορά τα φυτοφάρμακα, πρόσφατα δημιουργήθηκε ένα "Δίκτυο Δράσης για τα φυτοφάρμακα", που θα λειτουργεί σε πανελλαδική κλίμακα για θέματα φυτοφαρμάκων και εναλλακτικών λύσεων εξόδου από την χημική γεωργία. Για επικοινωνία απευθυνθείτε στην "Κίνηση για Ποιότητα Ζωής και Περιβάλλον". Ρεθύμνου, ή κατευθείαν στο Δίκτυο, οδός Κοτοπούλη 10 Αθήνα.

ΠΗΓΕΣ:
1. Γιάννη Φίλη "Η τελευταία πνοή του πλανήτη Γή" Εκδόσεις Μπουκουμάνη 1988
2. Περιοδικό "Βιοκαλλιέργειες" Εκδοση του Συλλόγου Οικολογικής Γεωργίας Ελλάδας.
3. Περιοδικό "Νέα Οικολογία"
4. "Φυτοφάρμακα: Η χειρότερη λύση" Φυλλάδιο του "Δικτύου Δράσης για τα φυτοφάρμακα."
Το άρθρο αυτό αναδημοσιεύεται από το περιοδικό Βιοκαλλιέργειες, Συλλόγου Οικολογικής Γ εωργίας Ελλάδας.

Με αφορμή καταγγελίες για διακίνηση παράνομων φυτοφαρμάκων στη Θεσσαλία και πιο συγκεκριμένα για την ουσία Trifluralin, ο Μ. Τρεμόπουλος επισημαίνει ότι το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Υπολογίζεται ότι το 2010 τα παράνομα φυτοφάρμακα αντιστοιχούσαν στο 15% της ελληνικής αγοράς προϊόντων φυτοπροστασίας, και στο 5-7% της ευρωπαϊκής.

Με βάση τα στοιχεία αυτά και το γεγονός ότι στη μάχη για την αποτροπή της διακίνησής τους έχουν καταγραφεί σοβαρά γραφειοκρατικά και νομικά εμπόδια, ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων ρωτά την Κομισιόν τι βελτιώσεις προτίθεται να κάνει.


Στην Ελλάδα, επίσης, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τη διαχείριση των γεωργικών αποβλήτων, με αποτέλεσμα οι συσκευασίες των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν οι αγρότες στις καλλιέργειές τους να απορρίπτονται ανεξέλεγκτα ή να καίγονται, επιβαρύνοντας έτσι με τοξικές ουσίες το έδαφος, τον αέρα και τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξυμμένο στη Θεσσαλία, καθώς οι ποσότητες γεωργικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται είναι μεγάλες.

Τα ερωτήματα προς την Κομισιόν αφορούν το κατά πόσο είναι υποχρεωμένα τα κράτη μέλη να διαχειρίζονται επαρκώς τα γεωργικά απόβλητα και ιδιαίτερα τις συσκευασίες των φυτοφαρμάκων, και αν έχει λάβει ενημέρωση από την ελληνική κυβέρνηση για τους φορείς διαχείρισης αγροτικών αποβλήτων.

«Το κακό με τα φυτοφάρμακα έχει παραγίνει!», δήλωσε ο Μιχάλης Τρεμόπουλος.«Άνθρωποι και οικοσυστήματα δηλητηριάζονται καθημερινά, αλλά δεν γίνονται επαρκείς παρεμβάσεις ούτε καν για τα παράνομα φυτοφάρμακα. Αποτέλεσμα είναι, ασυνείδητα κυκλώματα να συνεχίζουν την εμπορία τους, αλλά και πολλοί ανενημέρωτοι αγρότες να τα χρησιμοποιούν.

Συσκευασίες και μπουκάλια φυτοφαρμάκων πετάγονται στο περιβάλλον με ανεξέλεγκτες επιπτώσεις. Πρέπει να μπει επιτέλους ένα τέλος σ’ αυτή την απαράδεκτη κατάσταση. Παράλληλα με τη γενικότερη αντίθεσή μας στη χημική γεωργία και τη στάση μας υπέρ της βιολογικής γεωργίας, θεωρούμε απόλυτη προτεραιότητα να σταματήσει τώρα η διακίνηση παράνομων ουσιών και το κάψιμο των συσκευασιών».



Τα κοινά φρούτα, που δεν προέρχονται από βιολογική καλλιέργεια, περιλαμβάνουν 67 διαφορετικά φυτοφάρμακα. Ιδιαίτερα αυτά που έχουν μαλακή φλούδα, είναι πιο ευαίσθητα και απορροφούν ακόμη περισσότερο όλες τις βλαβερές ουσίες.

Η τραγική ειρωνεία είναι πως αυτά είναι τα φρούτα που συνηθίζουμε να καταναλώνουμε με τη φλούδα με κίνδυνο να εμφανιστούν ερεθισμοί στο δέρμα και τους πνεύμονες, ορμονικές διαταραχές, αλλά ακόμη και καρκίνος.

Σύμφωνα με το Αμερικανικό Υπουργείο Γεωργίας τα 12 “βρώμικα” φρούτα και λαχανικά που ενδέχεται να έχουν περισσότερα φυτοφάρμακα είναι...

Ροδάκινα      Νεκταρίνια
Πιπεριές       Σέλερι
Φράουλες     Σπανάκι
Μήλα            Κεράσια
Blueberries    Πατάτες
Σταφύλια      Μαρούλι

 "Tο βαθύ καθάρισμα (κατά το οποίο αφαιρείται η φλούδα και μέρος της σάρκας του φρούτου ή του λαχανικού) είναι η μόνη λύση για να απαλλαγείς από τα φυτοφάρμακα. Αν συνηθίζεις να τα ξεπλένεις με νερό και ξίδι σε αναλογία 2 προς 1, τότε να ξέρεις ότι αυτό γίνεται για να εξοντωθούν τα παράσιτα που υπάρχουν από το χώμα της καλλιέργειας και όχι για να απαλλαγείς από τα φυτοφάρμακα", επισημαίνει η Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ευθυμία Δέδε.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΩ ΑΝ ΕΧΟΥΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ;

Για να διαπιστώσεις αν τα φρούτα σου έχουν φυτοφάρμακα κάνε ένα απλό πείραμα. Βάλε ένα τσαμπί σταφύλια σε νερό με λίγο απορρυπαντικό για τα πιάτα. Άφησέ το μερικά λεπτά και δες τη διαφορά στο χρωματισμό του νερού. Αν κάνεις την ίδια διαδικασία χωρίς απορρυπαντικό, θα δεις ότι το νερό δεν αλλάζει χρώμα. Πράγμα που σημαίνει πως το νερό από μόνο του δεν είναι ικανό να διώξει τα φυτοφάρμακα.

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΙΩΞΩ ΤΑ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ;

Είναι πολύ σημαντικό πριν απ' όλα να πλύνεις ο ίδιος καλά τα χέρια σου. Μην τα ξεβγάλεις απλώς με νερό, αλλά πλύνε τα κανονικά με σαπούνι . Στη συνέχεια,  τοποθέτησε τα φρούτα σε μια λεκάνη και τρίψε τα με μια βούρτσα ή με τα χέρια -χωρίς να χρησιμοποιήσεις σαπούνι. Πρόσεξε να μην κόψεις τα κοτσάνια των φρούτων πριν τα πλύνεις, γιατί αλλιώς ενδέχεται να περάσουν τα μικρόβια μέσα στο φρούτο. Μην ξεχάσεις να ξαναπλύνεις τα χέρια σου πριν φας!

"Πρέπει να πλένουμε και όσα φρούτα έχουν φλούδες που δεν τρώγονται, όπως οι μπανάνες και τα πορτοκάλια. Γιατί; Ο φλοιός τους ενδέχεται να φιλοξενεί παθογόνα μικρόβια, τα οποία θα μεταφερθούν στο μαχαίρι ή στα χέρια μας και από εκεί στο εσωτερικό των φρούτων, δηλαδή στη σάρκα τους, την οποία θα καταναλώσουμε. Για τον ίδιο λόγο, θα πρέπει να πλένουμε όλα τα φρούτα προτού τα ξεφλουδίσουμε για να τα φάμε, για να τα βάλουμε στο μπλέντερ ή για να τα στύψουμε και να φτιάξουμε χυμό". τονίζει η Ευθυμία Δέδε.

Ετοίμασε ένα μείγμα από φυσικά συστατικά που θα διώξουν τα μικρόβια και τα φυτοφάρμακα μακριά.

- 1 κ.σ χυμό λεμονιού, 2 κ.σ baking soda, 1 φλιτζάνι νερό. Ψέκασε τα φρούτα με αυτό και άφησέ τα 5-10 λεπτά πριν τα ξεβγάλεις

- 1 κ.σ χυμό λεμονιού, 2 κ.σ λευκό ξίδι, 1 φλιτζάνι νερό. Ψέκασε τα φρούτα και άφησε 5-10 λεπτά πριν τα ξεβγάλεις

ΜΟΛΙΣ ΤΑ ΑΓΟΡΑΣΩ ΤΑ ΠΛΕΝΩ ΚΑΙ ΤΑ ΒΑΖΩ ΣΤΟ ΨΥΓΕΙΟ;

Όχι. Είναι άλλη μια λάθος συνήθεια που μπορεί να είναι επιβλαβής για την υγεία. "Δεν πρέπει να πλένουμε τα φρούτα προτού τα βάλουμε στο ψυγείο. Ο λόγος είναι απλός: Η υγρασία που θα μείνει πάνω τους θα δημιουργήσει το κατάλληλο κλίμα για την ανάπτυξη μυκήτων και βακτηρίων. Καλό είναι να τα πλένουμε αφού τα βγάλουμε από το ψυγείο, λίγο πριν τα χρησιμοποιήσουμε."

Η φλούδα των φρούτων λοιπόν, περιέχει αναντικατάστατα συστατικά που καλό είναι να τα προσφέρεις στον οργανισμό σου. Μια καλή συμβουλή είναι να επιλέγεις φρούτα βιολογικής καλλιέργειας και φυσικά να τα πλένεις καλά.

Μια ακόμη λύση θα ήταν να αγοράζεις φρουτο-λαχανικά εποχής. Είναι μικρότερη η πιθανότητα τα εποχιακά να έχουν υπολείμματα φυτοφάρμκου, καθώς μέσα στο θερμοκήπιο αναπτύσσονται περισσότερες ασθένειες και κατά συνέπεια είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν περισσότερα φυτοφάρμακα. Όταν βρίσκονται στην εποχή τους, διαθέτουν καλύτερους μηχανισμούς αντοχής.

Ακόμη, να ψωνίζεις ανώριμα τα φρούτα και τα λαχανικά και τα αφήνεις εκτός ψυγείου σε σημείο με φως για 3-4 ημέρες. Κι αυτό γιατί τα περισσότερα «σύγχρονα» φυτοφάρμακα έχουν χρόνο υπολειμματικής δράσης 7 ημέρες. Υπολογίζοντας ότι χρειάζονται περίπου 3 ημέρες το λιγότερο για να φτάσει ένα φρούτο ή λαχανικό από το χωράφι στο σπίτι μας, αυτό είναι μια καλή λύση.

Τέλος, θα ήταν συνετό να αποφεύγεις φρούτα και λαχανικά από τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία, καθώς ενδέχεται να έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί στην Ε.Ε. και άρα και στην Ελλάδα. Οι έλεγχοι γι' αυτό το ενδεχόμενο είναι δειγματοληπτικοί, ενώ σε έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έχουν βρεθεί πολλά δείγματα με ουσίες που νόμιμα δεν χρησιμοποιούνται πια στην Ελλάδα, όπως το μαλαθείο.

bloggers-tv με πληροφορίες από: kathimerini.gr , troktiko-blog.blogspot.com
http://www.bloggers-tv.gr/2012/01/blog-post_493.html

O κ. Κώστας Ακουμιανάκης, επίκουρος καθηγητής του Εργαστηρίου Κηπευτικών του τμήματος Επιστήμης της Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, και ο καθηγητής Χημείας Περιβάλλοντος στο ΑΠΘ, κ. Φιτιάνος, μας δίνουν χρήσιμες συμβουλές για το πώς να αποφεύγουμε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μετά... φυτοφαρμάκων.

•   Καταναλώνουμε φρούτα και λαχανικά βιολογικής καλλιέργειας ή, εφόσον κοστίζουν ακριβά, ολοκληρωμένης διαχείρισης.Τα τελευταία υφίστανται περισσότερους ελέγχους και η παραγωγή τους είναι ελεγχόμενη, ενώ ελέγχονται συχνότερα για υπολείμματα φυτοφαρμάκων, δεδομένου ότι είναι κυρίως προϊόντα που εξάγονται.

•   Πλένουμε καλά με νερό -και όχι με σαπούνι όπως πολλοί συνηθίζουν- και ξεφλουδίζουμε όλα τα φρούτα. Μάλιστα, με το πλύσιμο δεν αποφεύγουμε μόνο τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων επαφής αλλά και άλλες ασθένειες, όπως το τοξόπλασμα, που μπορούν να μεταφερθούν από τα φρούτα και τα λαχανικά.

•  Πλένουμε πολύ καλά τα φυλλώδη λαχανικά (μαρούλια, σπανάκια κ.ά.) και αφαιρούμε τα εξωτερικά φύλλα στα οποία επικάθεται οποιαδήποτε βλαβερή ουσία.

•  Από τα κηπευτικά, τα πιο επικίνδυνα -καθώς είναι πιο ευαίσθητα σε εχθρούς και ασθένειες και άρα δέχονται περισσότερα φυτοφάρμακα- είναι: το αγγούρι, το πεπόνι, το καρπούζι, το κολοκύθι. Καθώς ωριμάζουν γρήγορα, ο χρόνος που μεσολαβεί από τον ψεκασμό έως ότου φτάσουν στο πιάτο μας είναι συχνά πολύ μικρός και το φυτοφάρμακο δεν προλαβαίνει να αποδομηθεί.

•  Αγοράζουμε φρουτο-λαχανικά εποχής. Εχουμε λιγότερες πιθανότητες αυτά να έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκου, καθώς μέσα στο θερμοκήπιο αναπτύσσονται περισσότερες ασθένειες και κατά συνέπεια είναι πιθανό να χρησιμοποιηθούν περισσότερα φυτοφάρμακα. Το καλοκαίρι που βρίσκονται στην εποχή τους, διαθέτουν καλύτερους μηχανισμούς αντοχής.

•  Ψωνίζουμε ανώριμα τα φρούτα και τα λαχανικά και τα αφήνουμε εκτός ψυγείου σε σημείο με φως για 3-4 ημέρες. Κι αυτό γιατί τα περισσότερα «σύγχρονα» φυτοφάρμακα έχουν χρόνο υπολειμματικής δράσης 7 ημέρες. Υπολογίζοντας ότι χρειάζονται περίπου 3 ημέρες το λιγότερο για να φτάσει ένα φρούτο ή λαχανικό από το χωράφι στο σπίτι μας, αυτό είναι μια καλή λύση.

•  Αποφεύγουμε φρούτα και λαχανικά από τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία, καθώς ενδέχεται να έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί στην Ε.Ε. και άρα και στην Ελλάδα. Οι έλεγχοι γι' αυτό το ενδεχόμενο είναι δειγματοληπτικοί, ενώ σε έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έχουν βρεθεί πολλά δείγματα με ουσίες που νόμιμα δεν χρησιμοποιούνται πια στην Ελλάδα, όπως το μαλαθείο.

http://www.ecofinder.gr

Ποια φρούτα και λαχανικά είναι ασφαλή Οι ορμόνες, τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα και οι κίνδυνοι για την υγεία μας

Η υγιεινή διατροφή και η ασφάλεια των τροφίμων είναι δύο θέματα που τελευταία απασχολούν εντόνως τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ­ κάποιες φορές σε ιδιαίτερα «ζωηρούς»τόνους. Τα δεκάδες δημοσιεύματα ενημερώνουν τους καταναλωτές αλλά ταυτόχρονα τους οδηγούν στα πρόθυρα νευρικής κρίσης.

Τόσο σοβαρής μάλιστα ώστε να αντιμετωπίζουν τον μανάβη της γειτονιάς τους ως τον άλλο δόκτορα Τζέκιλ και να βλέπουν τα λαχανικά και φρούτα σαν θεατρική μεταφορά του Φράνκενσταϊν στα ράφια του μανάβικου.

Οι επιστήμονες δυστυχώς δεν είναι απολύτως σαφείς. Θα μπορούσαν να είναι αν το κράτος έκανε τη δουλειά του και οι παραγωγοί τη δική τους. Δηλαδή αν γίνονταν αναλύσεις για υπολείμματα φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων σε όλες τις παρτίδες που κυκλοφορούν στην αγορά και αν οι παραγωγοί περνούσαν ανά τακτά χρονικά διαστήματα από ειδικά σεμινάρια (όπως συμβαίνει στην Ιταλία) με σκοπό την ενημέρωσή τους για τα νέα προϊόντα φυτοπροστασίας.

Το συμπέρασμα πάντως στο οποίο καταλήγουν οι ειδικοί είναι: «Τρώτε φρούτα και λαχανικά εποχής. Προτιμήστε τις ντόπιες ποικιλίες και όχι τα ξένα υβρίδια».

Για παράδειγμα, αυτή την εποχή οι ντομάτες, οι μελιτζάνες, τα κολοκυθάκια, οι πιπεριές είναι θερμοκηπίου, αφού πρόκειται για κηπευτικά που φυσιολογικά ευδοκιμούν το καλοκαίρι. «Τα λαχανικά εκτός εποχής που καλλιεργούνται στα θερμοκήπια εκτίθενται σε μεγάλες δόσεις φυτοφαρμάκων και δεν έχουν τα θρεπτικά συστατικά που αναπτύσσονται σε κανονικές συνθήκες, π.χ. στον ήλιο» λέει ο καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του Τομέα Κοινωνικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Αντώνης Καφάτος.

Οι ντομάτες Ολλανδίας δεν περιέχουν λυκοπένιο (μια αντιοξειδωτική ουσία που προστατεύει από τον καρκίνο του προστάτη), σε αντίθεση με τις ντομάτες της θερινής περιόδου, οι οποίες αναπτύσσονται σε ανοιχτές καλλιέργειες και περιέχουν μεγάλες ποσότητες λυκοπενίου.

Ετσι τώρα είναι η κατάλληλη εποχή για κατανάλωση γκρέιπφρουτ, πορτοκαλιών, μανταρινιών ενώ Απρίλιο με Μάιο θα κυκλοφορήσουν οι φράουλες, οι οποίες, όπως και τα καρπούζια, έχουν κατηγορηθεί στο παρελθόν για υπολείμματα ορμονών. «Οι ορμόνες δεν αποτελούν μείζον θέμα για την υγεία μας.

Μεταβολίζονται από τον οργανισμό του φυτού και δεν επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία. Εν τούτοις αλλοιώνουν σημαντικά τη γεύση του. Γι' αυτό ακούτε πολλούς ηλικιωμένους να λένε ότι οι ντομάτες, τα καρπούζια, τα αχλάδια, η σουλτανίνα δεν έχουν τη γεύση που είχαν παλιά» λέει ο γεωπόνος και πρόεδρος του Συνδέσμου για τη Φιλική προς το Περιβάλλον Γεωργία, κ. Κίμων Καράτζος.

Οι ορμόνες χρησιμοποιούνται στα φυτά με σκοπό την αύξηση του όγκου τους, κατακρατώντας νερό. Θα μπορούσαμε δηλαδή να πούμε ότι η γεύση και το άρωμα του φρούτου ή του λαχανικού «αραιώνεται» σε περισσότερο νερό. Τα τεράστια και όμορφα σχηματισμένα αχλάδια που βλέπουμε στους πάγκους της λαϊκής αγοράς προφανώς περιέχουν την ορμόνη γιββερελίνη.

Σε εργαστηριακές αναλύσεις έχει βρεθεί ότι οι ντομάτες που αναπτύχθηκαν με ορμόνες περιέχουν 30% περισσότερο νερό από τις υπόλοιπες. «Πάντως οι φυτοορμόνες δεν έχουν σχέση με τις ανθρώπινες ορμόνες και δεν επηρεάζουν την υγεία μας ακόμη και αν φθάσουν στον ανθρώπινο οργανισμό»συμπληρώνει ο κ. Καφάτος.

Τα «μυστικά» που πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής για να προφυλάξει την υγεία του είναι τόσο μικρά που ουσιαστικά δεν τον προστατεύουν. Ο καταναλωτής, όπως άλλωστε και ο ειδικός επιστήμονας, είναι αδύνατον να καταλάβει διά γυμνού οφθαλμού αν το φρούτο ή το λαχανικό που αγοράζει περιέχει ή όχι υπολείμματα φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων.

Το «σύνδρομο» του σκουληκιασμένου μήλου, που έχει «χτυπήσει» τον μισό ελληνικό πληθυσμό, μπορεί να έχει κάποια βάση, δεν κατοχυρώνει όμως τον αγοραστή. Ενας παραγωγός μήλων ψεκάζει τα δέντρα του με εντομοκτόνα κατά μέσον όρο οκτώ φορές. «Αν ένας ψεκασμός δεν πετύχει, μπορεί να χτυπήσει το σκουλήκι» επισημαίνει ο κ. Καράτζος.

Οσο για το άλλο κλισέ, ότι «τα μικρά σε μέγεθος φρούτα ή λαχανικά δεν περιέχουν ορμόνες», δεν ισχύει πάντα, αφού συχνά οι παραγωγοί κόβουν τους καρπούς όταν είναι ανώριμοι και μικροί. Οπως και να 'χει όμως, τα μικρά σε μέγεθος οπωροκηπευτικά αποτελούν κάποια εξασφάλιση.

Αυτό δεν αφορά τις μπανάνες, αφού έρχονται άγουρες από το εξωτερικό. Πρόκειται για ιδιαίτερα ευαίσθητο είδος και για να μην αλλοιωθούν ταξιδεύουν με... πράσινο χρώμα. Ο λεγόμενος αποπρασινισμός γίνεται με αιθυλένιο σε ειδικούς θαλάμους απλώς και μόνο για λόγους αισθητικούς.

Οι κίτρινες μπανάνες του μανάβη και οι πράσινες που φυλάσσονται μήνες σε αποθήκες για να διοχετευθούν κάποια στιγμή στην αγορά δεν διαφέρουν ως προς τη γεύση, αφού ο αποπρασινισμός επηρεάζει μόνο τη φλούδα ενώ το εσωτερικό παραμένει εξίσου άγουρο. Γι' αυτόν τον λόγο οι μπανάνες που βρίσκει ο επισκέπτης στις χώρες της Ανατολής είναι νοστιμότερες, αφού ωριμάζουν στο δέντρο.

Ενας άλλος ψευδής «κανόνας» που διαδίδεται από στόμα σε στόμα είναι ότι τα λαχανικά που βρίσκονται κάτω από τη γη (πατάτες, καρότα, παντζάρια κ.ά.) γίνονται ακίνδυνα αν αφαιρέσουμε ένα παχύ εξωτερικό στρώμα. «Αυτό ίσχυε πριν από πολλά χρόνια. Τα σύγχρονα φυτοφάρμακα είναι διασυστηματικά, δηλαδή κυκλοφορούν μέσα στον οργανισμό του φυτού και αποτελούν άμεσο κίνδυνο για τον άνθρωπο.

Το να αφαιρέσεις λοιπόν τον εξωτερικό φλοιό δεν σε προστατεύει, αφού το φυτοφάρμακο περιέχεται και στον υπόλοιπο κόνδυλο. Η αλήθεια πάντως είναι ότι όσα βρίσκονται κάτω από τη γη απορροφούν περισσότερα δηλητήρια» λέει ο γεωπόνος της ΔΗΩ (οργανισμός πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων) κ. Ηλίας Κάνταρος.

Σε κάθε περίπτωση, ένα είδος προστασίας αποτελεί το ζεμάτισμα των λαχανικών. Το απλό πλύσιμο επαρκούσε σε άλλες εποχές, όταν οι αγρότες χρησιμοποιούσαν χαλκό και θειάφι. «Σε όσα τρώγονται κυρίως βραστά (μπρόκολο, κουνουπίδι κ.ά.) καλό είναι κάνουμε ένα πρώτο βράσιμο, να πετάμε το νερό και να τα ξαναβράζουμε.

Τα λαχανικά που καταναλώνουμε σε ωμές σαλάτες θα ήταν προτιμότερο να τα βουτάμε για δευτερόλεπτα σε καυτό νερό όπου έχουμε προσθέσει λίγο ξίδι. Το ξίδι διασπά όλα τα φάρμακα» λέει ο κ. Καράτζος και προσθέτει: «Οσον αφορά τα φρούτα, για να μη χάνουμε τις πολύτιμες βιταμίνες που περιέχονται στη φλούδα, μπορούμε προτού τα καταναλώσουμε να τα πλύνουμε με λίγο απορρυπαντικό.

Ούτως ή άλλως τα φυτοφάρμακα, αν υπάρχουν, θα περιέχονται και στο εσωτερικό του φρούτου, οπότε δεν υπάρχει λόγος να αφαιρέσουμε τη φλούδα. Το παράδοξο είναι ότι αν υπήρχε σωστή ενημέρωση οι αγρότες θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν το 1/5 των φυτοφαρμάκων αξιοποιώντας το σύστημα ολοκληρωμένης καταπολέμησης το οποίο εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση».

Μια κάποια δικλίδα ασφαλείας αποτελεί η καλλιέργεια και βεβαίως η κατανάλωση ντόπιων ποικιλιών, όπως είναι τα φιρίκια Βόλου, οι μπάμιες Πυλαίας, η τσακώνικη μελιτζάνα κ.ά. Τα ξένα υβρίδια δεν προσαρμόζονται απόλυτα στο κλίμα και στο έδαφος της χώρας μας, με αποτέλεσμα οι αγρότες να χρησιμοποιούν περισσότερα φυτοφάρμακα και λιπάσματα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα πάντως υπάρχει στα φυλλώδη λαχανικά. Σύμφωνα με επίσημο έγγραφο του υπουργείου Γεωργίας, οι συγκεντρώσεις νιτρικών (από χρήση λιπασμάτων) στα δείγματα σπανακιού που εξετάστηκαν κατά την τριετία 1997-1999 ξεπερνούσαν στις περισσότερες περιπτώσεις τα όρια που έχουν θεσπισθεί από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Επίσης στο Εργαστήριο Γεωργικών Υπολειμμάτων του Γενικού Χημείου του Κράτους ανιχνεύτηκαν σε βρώσιμες ελιές υπολείμματα paraquat πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια.


Τα βιολογικά τρόφιμα
«Δυστυχώς βασιζόμαστε στην κοινωνική ευθύνη των καλλιεργητών» λέει ο κ. Καφάτος και τα λόγια του βρίσκουν σύμφωνο και τον κ. Κάνταρο: «Ανεξαρτήτως αν επιτρέπεται ή όχι σε συγκεκριμένες καλλιέργειες η χρήση φυτοφαρμάκων,γίνεται χρήση, και μάλιστα σε μεγάλες δόσεις, ανεξάρτητα από τις οδηγίες της παρασκευάστριας εταιρείας.

Ελεγχος στο χωράφι, στις συμβατικές καλλιέργειες,ουσιαστικά δεν υφίσταται». Ωστόσο, εκτός από τους παραγωγούς, χρήση εντομοκτόνων γίνεται και από τους εμπόρους, σε είδη που πρέπει να συντηρηθούν, όπως είναι το κριθάρι, το σιτάρι, οι φακές, τα φασόλια κ.ά. «Εχετε αναρωτηθεί γιατί τα όσπρια που αγοράσατε από τον αγρότη του χωριού και τα φυλάτε στο σπίτι αναπτύσσουν σκουλήκια ενώ του μπακάλη σας όχι;» διερωτάται ο ίδιος.

Συχνά στα φρούτα που διατηρούνται σε ψυγεία (κυρίως εσπεριδοειδή) γίνεται χρήση μυκητοκτόνων. Επίσης η γυαλάδα που έχουν κάποια πορτοκάλια οφείλεται στη χρήση κεριού παραφίνης, το οποίο χρησιμοποιείται για να τα προστατεύει από τις αλλοιώσεις. «Τη λύση μπορεί να δώσει η βιολογική γεωργία» λέει ο κ. Κάνταρος.

Οι ποσότητες όμως, κυρίως των νωπών προϊόντων, δεν επαρκούν, οπότε οι καταναλωτές αναγκάζονται να στραφούν στα προϊόντα της συμβατικής γεωργίας. Η βιολογική γεωργία στην Ελλάδα βρίσκεται στις κατώτερες θέσεις της λίστας των 15 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με ποσοστό 0,44% ­ όταν η Ιταλία έχει 27%, η Γερμανία 16% κτλ.

Το μόνο θετικό είναι ότι οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με βιολογικό τρόπο αυξάνονται με μέσο ρυθμό 26% τον χρόνο. Αντικίνητρο όμως αποτελούν οι ακριβότερες τιμές των βιολογικών τροφίμων.
http://www.tovima.gr/relatedarticles/article/?aid=120884

Συγγραφέας:  Θεοδώρα Λιακοπούλου-Τσιτσιπή
Εισαγωγή

Ο  ΟΗΕ έχει διακηρύξει ότι η εξασφάλιση τροφής αποτελεί βασικό δικαίωμα του ανθρώπου.  Θα πρέπει δηλαδή ο άνθρωπος να έχει πρόσβαση σε επαρκή ποσότητα και ποιότητα τροφής, η οποία θα πρέπει να είναι ασφαλής, υγιεινή και θρεπτική.  Το βασικό αυτό δικαίωμα όμως δεν το κατέχει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Στις αναπτυγμένες χώρες ενώ η επάρκεια τροφής σε ποσότητα είναι ικανοποιητική με δυνατότητα εξαγωγών σε άλλες χώρες υπάρχει σοβαρό έλλειμμα στην ποιότητα. Η πρωτογενής παραγωγή υπόκειται σε σοβαρούς κινδύνους από ανταγωνιστές (έντομα, μύκητες, ζιζάνια, βακτήρια, ιοί) και για την προστασία της απαιτείται η λήψη μέτρων, μεταξύ των οποίων το σπουδαιότερο είναι η χρήση  φυτοφαρμάκων.

Τα φυτοφάρμακα, όμως,  πέραν των επιπτώσεων που έχουν στο οικοσύστημα, επηρεάζουν δυσμενώς την ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων, που έχει σχέση με την ασφάλεια και την υγεία του καταναλωτή. Στον Πίνακα 1 δίνονται ορισμένες από τις κύριες κατηγορίες φυτοφαρμάκων.

Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα φυτοφάρμακα δεν είναι πλήρως γνωστοί και για πολλά από αυτά δεν έχουν μελετηθεί οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, όπως βλάβη στο γενετικό υλικό, το νευρικό, το ενδοκρινικό, το ανοσοποιητικό σύστημα.

Επίσης δεν είναι γνωστά ποια είναι τα αθροιστικά αποτελέσματα της δράσης πολλών διαφορετικών ουσιών στον ανθρώπινο οργανισμό. Η γνώση της επίδρασης των φυτοφαρμάκων στον άνθρωπο προέρχονται κυρίως από μελέτες σε πειραματόζωα, από μελέτες σειρών ανθρώπινων κυττάρων στο εργαστήριο (in vitro) και από επιδημιολογικές μελέτες.

Ευαισθησία των παιδιών σε φυτοφάρμακα

Η έκθεση των παιδιών σε φυτοφάρμακα γίνεται μέσω διαφόρων οδών και  περιστάσεων.  Τα παιδιά μπορούν να εκτεθούν τυχαία μέσω της τροφής, του νερού και του αέρα.
Πίνακας 1.  Κατηγορίες φυτοφαρμάκων
Ομάδα Σκεύασμα
Χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες (Ε) DDT, lindane, endosulfan
Οργανοφωσφορικοί εστέρες(Ε) malathion, dimethoate, chlorpyrifos
Καρβαμιδικά (Ε) carbaryl, aldicarb
Συνθετικές πυρεθρίνες (Ε) permethrin, deltamethrine, fenvalerate
Τριαζίνες (Ζ) atrazine
Δινιτροανιλίνες (Ζ) trifluralin
Καρβαμιδικά (Μ) propamocarb
Ε=Εντομοκτόνο, Ζ=Ζιζανιοκτόνο, Μ=Μυκητοκτόνο

Τα παιδιά, σε σχέση με τους ενήλικες, και ανάλογα με την ηλικία, απορροφούν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις φυτοφαρμάκων ανά μονάδα σωματικού βάρους μέσω της   εισπνοής,  κατάποσης και  επαφής με το δέρμα. Οι θερμίδες που παίρνουν τα παιδιά είναι κατά μονάδα βάρους 2,5 φορές περισσότερες, ο εισπνεόμενος αέρας 2 φορές, η έκθεση του δέρματος 2,5 φορές μεγαλύτερη. Οι χημικές ουσίες είναι μέχρι 10 φορές περισσότερο τοξικές σε παιδιά εξαρτώμενες από το σωματικό βάρος.

Τα παιδιά είναι πιθανότερο να έλθουν σε επαφή με ψεκασμένες επιφάνειες (παίζουν στο πάτωμα ή έδαφος).
Φέρουν τα άπλυτα χέρια στο στόμα ή τρώνε πρόχειρες τροφές με τα χέρια.
Επειδή πολλά φυτοφάρμακα είναι βαρύτερα από τον αέρα, στο περιβάλλον αναπνοής των παιδιών είναι πιθανό να υπάρχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις φυτοφαρμάκων.
Τα παιδιά μπορεί να μην ξέρουν να διαβάζουν, να μην καταλαβαίνουν ή να μην γνωρίζουν τα προειδοποιητικά σύμβολα κινδύνου.
Το ανοσοποιητικό σύστημά τους είναι λιγότερο αναπτυγμένο και μπορεί να είναι λιγότερο προστατευτικό.

Στα παιδιά παρατηρείται ανωριμότητα μεταβολικών οδών, μειωμένος βιομετασχηματισμός και απομάκρυνση τοξικών ουσιών π.χ. τα νεογέννητα έχουν μειωμένο επίπεδο παραοξονάσης-1, η οποία διασπά τα οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα. Η νεφρική λειτουργία δεν είναι πλήρως αναπτυγμένη.  Επειδή οι νεφροί στο νεογέννητο είναι  ανώριμοι συγκρινόμενοι με τους νεφρούς των ενηλίκων είναι περισσότερο δύσκολο για τα βρέφη να απομακρύνουν τοξικά  προϊόντα.  Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσσώρευση αυξάνοντας έτσι την ευπάθειά τους.

Τα παιδιά είναι εξαιρετικά τρωτά σε κατηγορίες συνθετικών φυτοφαρμάκων που μιμούνται τις φυσιολογικές ορμόνες ή τα ένζυμα.
Ο ταχύς πολλαπλασιασμός των κυττάρων κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας αυξάνει την πιθανότητα κυτταρικών μεταλλάξεων, που μπορεί να οδηγήσουν αργότερα σε καρκίνους.
Τα παιδιά έχουν μια μακριά διάρκεια ζωής, ώστε έχουν αρκετό χρόνο μπροστά τους για να εκδηλώσουν μακροχρόνιες επιπτώσεις από χημικές ουσίες.
Επίδραση φυτοφαρμάκων σε όργανα και συστήματα


Ενδοκρινικό σύστημα: Οι αναπτυσσόμενοι οργανισμοί έχουν αυξημένη ευαισθησία στη δράση χημικών ουσιών που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα επειδή οι διαφοροποιούμενοι ιστοί είναι πιο ευπαθείς σε αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών.  Τα φυτοφάρμακα (Πίνακας 1) είναι παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα. Μπορούν να δεσμεύσουν υποδοχείς ορμονών φύλου, να τους ενεργοποιήσουν και έτσι να οδηγήσουν σε αντιδράσεις παρόμοιες με αυτές ενδογενών οιστρογόνων και ανδρογόνων.

Μπορούν επίσης να συνδεθούν με υποδοχείς ορμονών χωρίς την ενεργοποίηση τους εμποδίζοντας έτσι τη σύνδεση των ενδογενών ορμονών, οι οποίες επομένως παραμένουν ανενεργές. Πέρα από τέτοιες άμεσες δράσεις μέσω υποδοχέων είναι δυνατές έμμεσες (αντι)οιστρογονικές και (αντι)ανδρογονικές αντιδράσεις.

Αυτές  περιλαμβάνουν αλλαγές στη συγκέντρωση των ορμονικών υποδοχέων στα όργανα στόχους, παρέμβαση στη βιοσύνθεση ορμονών στους ενδοκρινείς αδένες, ή επίδραση στο βιομετασχηματισμό στο ήπαρ.  Επιπλέον, μπορεί να επηρεασθεί η σύνδεση των ορμονών με πρωτεΐνες στο πλάσμα του αίματος καθώς επίσης και η δραστηριότητα της υπόφυσης και του υποθαλάμου. Ένα μειονέκτημα των αποτελεσμάτων των ερευνών είναι ότι έχουν γίνει κυρίως σε πειραματόζωα ή σε κυτταροκαλλιέργειες.

Αυτές οι μελέτες συχνά δίνουν τις πρώτες ενδείξεις των εν δυνάμει επιδράσεων των φυτοφαρμάκων στην αναπαραγωγή αλλά είναι δύσκολο να επεκτείνει κανένας τα αποτελέσματα αυτά στον άνθρωπο.
 Επιδημιολογικές μελέτες οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι έκθεση σε φυτοφάρμακα μπορεί να συνδέεται με διαταραχές του κύκλου, μειωμένη γονιμότητα, αυτόματη αποβολή, θνησιγενή έμβρυα και αναπτυξιακές ανωμαλίες.

Ως προς την αναπαραγωγή ευρήματα έχουν δείξει ότι επαγγελματική έκθεση γυναικών σε φυτοφάρμακα μπορεί να προκαλέσει ενδομήτριο καθυστέρηση ανάπτυξης και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο να γεννηθούν παιδιά με συγγενείς ανωμαλίες, όπως ανωμαλίες άκρων, νευρικού και μυοσκελετικού συστήματος, υποσπαδία, κρυψορχία, καρδιαγγειακές ανωμαλίες, λυκόστομα και άλλες πολλαπλές και ειδικές ανωμαλίες.

Πίνακας 2. Φυτοφάρμακα με ενδείξεις δράσης παρεμποδιστών ενδοκρινικού  συστήματος
2,4 D Carbaryl Maneb
2,4,5 T Dicofol Methomyl
Alachlor Dieldrin Parathion
Aldicarb DDT και μεταβολίτες Συνθετικές πυρεθρίνες
Atrazine Endosulfan Triflurilan
Benomyl Lindane Zineb
ß-HCH Mancozeb

Νευρικό σύστημα: Πολλές από τις κύριες ομάδες φυτοφαρμάκων είναι νευροτοξικές ουσίες. Αποτελέσματα μακροχρόνιας έκθεσης σε φυτοφάρμακα περιλαμβάνουν διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, προσανατολισμού, κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, σύγχυση, κεφαλαλγία, διαταραχές λόγου, εφιάλτες, υπνοβασία κ.τ.λ. Οι μικρές δόσεις νευροτοξινών μπορούν να διαταράξουν δραστικά τη διαδικασία μάθησης  στα παιδιά. Επίδραση στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος διαπιστώθηκε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, που πιθανόν προκλήθηκε μετά από έκθεση κατά την ενδομήτρια ζωή ή κατά την πρώτη παιδική ηλικία. Μια άλλη μελέτη βρήκε σημαντικά μεγαλύτερη αναλογία παιδιών, που είχαν εκτεθεί σε εναέριους ψεκασμούς, με διανοητικά και συναισθηματικά προβλήματα, σε σχέση με μη εκτεθέντα. Σε μια εργασία εκτίθεται μια δυσμενής σχέση προγεννητικής έκθεσης σε οργανοφωσφορικό φυτοφάρμακο, όπως μετριέται από DAPs (dialkylphosphates), με την πνευματική ανάπτυξη και κυρίαρχα αναπτυξιακά προβλήματα στην ηλικία των 24 μηνών. Αυτή η μελέτη είναι μια από τις πρώτες που εξετάζει τις σχέσεις προγεννητικής και μεταγεννητικής έκθεσης σε οργανοφωσφορικά στην πρώιμη νευρωνική ανάπτυξη.

Ανοσοποιητικό: Ο Whalen παρουσίασε κυτταροτοξικά αποτελέσματα του ζιζανιοκτόνου τριαζίνη και καρβαμιδικών εντομοκτόνων στα φυσικά κυτταροκτόνα κύτταρα.  Απαιτούνται όμως περισσότερες μελέτες in vitro για να καθορισθεί αν μερικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων είναι περισσότερο τοξικές στο γενετικό και ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων και ειδικότερα σε ποια κύτταρα και συστατικά του ανοσοποιητικού συστήματος επιδρούν.

Αναπνευστικό: Σε μελέτη με ενήλικες αγρότες και εργάτες ψεκασμών διαπιστώθηκαν αναπνευστικά προβλήματα, όπως συριγμός ή γρυπώδης συνδρομή κατόπιν έκθεσης σε εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα. Επίσης βρογχικό άσθμα συσχετίσθηκε με καρβαμιδικά εντομοκτόνα
Δέρμα: Φυτοφάρμακα είναι γνωστό επίσης να προκαλούν δερματίτιδες με σπουδαιότερη τη δερματίτιδα εξ επαφής είτε ερεθιστική είτε αλλεργική.

Οι δυσμενείς επιδράσεις που δεν είναι θανατηφόρες δημιουργούν μελλοντικούς κινδύνους για το ίδιο το άτομο και τις επόμενες γενιές. Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης βρέθηκε να αυξάνει την ευαισθησία αργότερα στη ζωή για υπέρταση, διαβήτη τύπου 2, καρδιακή νόσο, καρκίνο του μαστού και του προστάτη. Άνδρες με ανωμαλίες κατά τη γέννηση έχουν διπλάσια πιθανότητα να γεννήσουν παιδιά με ανωμαλίες.

Φυτοφάρμακα και καρκίνοι

Τα φυτοφάρμακα μπορούν έμμεσα να συμβάλουν σε κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου είτε δρώντας ως προωθητές ή ενεργοποιητές ή μέσω παραγόντων που επηρεάζουν διάφορους μηχανισμούς άμυνας με την πρόκληση σχηματισμού καρκινογόνων μεταβολιτών. Π.χ φυτοφάρμακα (endosulfan, DDT, ατραζίνη) αλλάζουν την αναλογία  κακών/καλών μεταβολίτών της οιστραδιόλης, όπως την 16α υδροξυεστρόνη (ογκογόνος) προς την 2 υδροξυεστρόνη (μη τοξική).

Σε αρκετές μελέτες διαπιστώθηκε σχέση μεταξύ έκθεσης σε φυτοφάρμακα και συμπαγών όγκων, όπως όγκοι εγκεφάλου, νεφρών, παγκρέατος, νευροβλάστωμα, σάρκωμα. Αυξημένη συχνότητα καρκίνου των νεφρών συνδέθηκε με γονική έκθεση κατά τη γεωργική απασχόληση. Σημειώθηκε επίσης αυξημένη συχνότητα όγκων του εγκεφάλου (έκθεση σε φυτοφάρμακα στο σπίτι, σε αγροτική απασχόληση, σε επαγγελματική έκθεση).

Αρκετές μελέτες εμπλέκουν φυτοφάρμακα ως αιτία αιματολογικών καρκίνων σε παιδιά (παιδικό λέμφωμα non-Hodgkin, λευχαιμία). Από 27 μελέτες οι 23 παρουσίασαν συσχετίσεις μεταξύ έκθεσης σε φυτοφάρμακα και λεμφώματος non-Hodgkin, πολλές από τις οποίες ήταν στατιστικά σημαντικές.
Μια μελέτη έδειξε μητρική έκθεση σε φυτοφάρμακα και αυξημένη συχνότητα παιδικής λευχαιμίας.
Χρήση ζιζανιοκτόνων (κυρίως 2,4 D) κατά την εγκυμοσύνη και μετά τη γέννηση συσχετίστηκα με  αυξημένη συχνότητα λευχαιμίας.

Φυτοφάρμακα και τροφές

Το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ αναφέρει ότι μια από τις κύριες πηγές έκθεσης των παιδιών σε φυτοφάρμακα είναι η τροφή.  Προς το παρόν περισσότερες από 400 χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται τακτικά στη συμβατική γεωργία ως βιοκτόνα για την αντιμετώπιση εντόμων και ζιζανίων.  Σύμφωνα με το FDA (Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ) τα μισά προϊόντα που ελέγχονται στα καταστήματα τροφίμων περιλαμβάνων μετρήσιμα επίπεδα φυτοφαρμάκων.

Εργαστηριακές δοκιμές σε 8 παιδικές τροφές απεκάλυψαν την παρουσία υπολειμμάτων 18 φυτοφαρμάκων μεταξύ των οποίων τρία καρκινογόνα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα βρίσκονται στο αίμα του 95% των Αμερικανών.

Τα επίπεδα στο αίμα των παιδιών ήταν διπλάσια από ότι στο αίμα των ενηλίκων (τα οργανοφωσφορικά αποτελούν το 50% των εντομοκτόνων που χρησιμοποιούνται στις ΗΠΑ). Οι τροφές που εκτίθενται παιδιά σε μη ασφαλή όρια υπολειμμάτων εντομοκτόνων είναι τα μήλα, ροδάκινα, αχλάδια, σταφύλια. Λιγότερο επιβαρυμένα είναι: μπανάνα, μπρόκολο, κουνουπίδι, ακτινίδιο.

Τα μήλα, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, μπορεί να ψεκαστούν μέχρι και 15 φορές με 36 διαφορετικά φυτοφάρμακα. Αντίστοιχα στοιχεία δεν υπάρχουν για την Ελλάδα. Είναι όμως γνωστό, ότι ο αριθμός των ψεκασμών σε ορισμένες περιοχές προσεγγίζει αυτόν των ΗΠΑ.

Για τα διάφορα φυτοφάρμακα και καλλιέργειες έχουν θεσπισθεί μέγιστα επιτρεπόμενα όρια υπολειμμάτων (MRLs).  Στην ΕΕ έχει εκδοθεί ο κανονισμός 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής για τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων πάνω ή εντός των τροφίμων και σε ζωοτροφές φυτικής και ζωικής προέλευσης.

Για τη διαπίστωση των επιπέδων των υπολειμμάτων των φυτοφαρμάκων σε διάφορα προϊόντα έχουν γίνει εκτεταμένες δειγματοληψίες σε χώρες της ΕΕ στο πλαίσιο εκτέλεσης κοινοτικών προγραμμάτων.

Τα αποτελέσματα έχουν δείξει ότι η κατάσταση στην Ελλάδα είναι ικανοποιητική και τα επίπεδα βρίσκονται πολύ κάτω από το μέσο όρο της Ευρώπης. Εν τούτοις, υπάρχει ένας μικρός αριθμός δειγμάτων, στα οποία τα υπολείμματα υπερβαίνουν τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια (1,2% στην Ελλάδα σε σχέση με 5.0% για όλη την  Ευρώπη). Για το 2005 τα στοιχεία φαίνονται στο

Σχήμα 1. Τα αντίστοιχα αποτελέσματα για τη χώρα μας το 2001 ήταν 3,9%.
Σε αντίστοιχες μελέτες μετρήθηκαν και τα δείγματα με περισσότερα από δυο φυτοφάρμακα.  Και εδώ ο αριθμός τους είναι μικρότερος στην Ελλάδα από ότι στην Ευρώπη, όπως φαίνεται στο Σχήμα2

Προοπτικές για  ποιοτικά και ασφαλή τρόφιμα

Τα σημερινά συστήματα γεωργικής παραγωγής στηρίζονται κυρίως στη συμβατική γεωργία, όπου γίνεται αλόγιστη και μη ελεγχόμενη σε μεγάλο βαθμό χρήση φυτοφαρμάκων. Η εφαρμογή του κανονισμού 396/2005 της ΕΕ αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τα μέγιστα επιτρεπόμενα όρια υπολειμμάτων παρόλο που δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί ελέγχου των προϊόντων στην αγορά.

Κατά τα τελευταία έτη προωθούνται συστήματα πιστοποιημένης παραγωγής στην Ελλάδα όπως και στις χώρες της ΕΕ. Μεταξύ αυτών είναι το Ελληνικό AGRO 2, που πιστοποιεί το σύστημα ολοκληρωμένης παραγωγής (φιλοπεριβαλλοντικό) και άλλα Ευρωπαϊκά, όπως το EUROGAP, που πιστοποιεί το προϊόν.

Τα συστήματα αυτά ακολουθούν συγκεκριμένα ελεγχόμενα πρωτόκολλα όλων των φάσεων της γεωργικής παραγωγής και ελέγχονται τα χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα (είδος, χρόνος επέμβασης, δόσεις, τεκμηρίωση ανάγκης για τη χρήση τους) σε αντίθεση με τη συμβατική, όπου δεν τηρούνται τέτοια στοιχεία. Πέραν αυτών, τα τελευταία χρόνια αυξάνεται και η καλλιεργούμενη έκταση με το σύστημα της βιολογικής γεωργίας.

Στην Ελλάδα κατά το 2006 καλλιεργήθηκαν 302.256 εκτάρια με βιολογική γεωργία (7.59% της συνολικής) από 23900 βιοκαλλιεργητές (σε σχέση με 31.118 εκτάρια το 2001 και περίπου 1% της συνολικής έκτασης). Στην Ιταλία τα αντίστοιχα δεδομένα για το 2006 ήταν 1.148.162 εκτάρια, 9.04% και 45115 καλλιεργητές.

Η βιολογική γεωργία είναι ένα σύστημα καλλιέργειας που δεν χρησιμοποιεί συνθετικά λιπάσματα, συνθετικά φυτοφάρμακα και ρυθμιστές ανάπτυξης.  Απεναντίας το σύστημα στηρίζεται στην αμειψισπορά, την κοπριά, τη βιολογική καταπολέμηση και φυσικά ή βιολογικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα.

Το σύστημα αυτό ακολουθεί τον κανονισμό 2092/91 της ΕΕ, που περιλαμβάνει τις διαδικασίες παραγωγής με έλεγχο και πιστοποίηση. Στα προϊόντα βιολογικής γεωργίας δεν βρίσκονται υπολείμματα φυτοφαρμάκων εκτός περιπτώσεων μεταφοράς τους από γειτονικά κτήματα, το έδαφος ή το νερό. Τα προϊόντα της βιολογικής γεωργίας είναι ασφαλέστερα των άλλων συστημάτων παραγωγής.

Σε μελέτη που έγινε στις ΗΠΑ βρέθηκε ότι παιδιά που τρέφονταν με προϊόντα συμβατικής γεωργίας είχαν στα ούρα τους ανιχνεύσιμα υπολείμματα οργανοφωσφορικών εντομοκτόνων. Με τη διακοπή της διατροφής τους με συμβατικά και συνέχιση με προϊόντα βιολογικής γεωργίας για πέντε ημέρες δεν βρέθηκαν υπολείμματα, ενώ αυτά επανεμφανίσθηκαν όταν τα παιδιά άρχισαν τη διατροφή εκ νέου με προϊόντα συμβατικής γεωργίας.

Σε άλλη μελέτη παιδιά ηλικίας 2-4 ετών, που τρεφόντουσαν με προϊόντα συμβατικής γεωργίας είχαν εξαπλάσια επίπεδα εντομοκτόνων στο αίμα τους σε σχέση με παιδιά που τρεφόντουσαν με προϊόντα βιολογικής γεωργίας.

Συμπεράσματα
Τα βρέφη και τα παιδιά είναι πιο ευπαθή στα φυτοφάρμακα επειδή βρίσκονται σε ένα στάδιο ανάπτυξης με κρίσιμες περιόδους, μη καλά αναπτυγμένους μηχανισμούς άμυνας και υπόκεινται σε αυξημένη έκθεση.

Έκθεση σε χαμηλά επίπεδα φυτοφαρμάκων κάτω από τα MRL μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε βρέφη και παιδιά. Τα νέα επιστημονικά δεδομένα επιβάλλουν περιοδικά αναθεώρηση των επιπέδων.
Απαιτούνται περαιτέρω μελέτης για την επίδραση μεταβολιτών των φυτοφαρμάκων στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των παιδιών, στη συνδυασμένη δράση τους και στα αθροιστικά αποτελέσματά τους.

Τα αγροτικά προϊόντα με τον σύγχρονο τρόπο παραγωγής τους είναι επιβαρυμένα με υπολείμματα φυτοφαρμάκων και υπάρχουν δεδομένα και ενδείξεις ότι είναι επιζήμια στην υγεία του ανθρώπου. Οι επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών είναι μεγαλύτερη από αυτή των ενηλίκων.

Η εφαρμογή σύγχρονης κοινοτικής νομοθεσίας για τα υπολείμματα, η προώθηση αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου των προϊόντων για την ύπαρξη υπολειμμάτων και η προώθηση πιστοποιημένων συστημάτων ολοκληρωμένης παραγωγής και βιολογικής γεωργίας θα συμβάλουν στην παραγωγή ποιοτικών και περισσότερο ασφαλών γεωργικών προϊόντων.


Γράφει η Θεοδώρα Λιακοπούλου-Τσιτσιπή
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, τ. Επιμελήτρια Α' Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθύντρια Παιδιατρικού Τμήματος Ευρωκλινικής Παίδων

Φυτοφάρμακα: καθημερινός κίνδυνος για την υγεία μας
Τι είναι τα φυτοφάρμακα:

Αναπτύχθηκαν τα τελευταία εξήντα περίπου χρόνια. Το 1942 ο Ελβετός Muller ανακαλύπτει το DDT, ενώ το 1946 τα εργαστήρια της εταιρίας φαρμάκων BAYER κατασκευάζουν το παραθείο.
Τα φυτοφάρμακα χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Ζιζανιοκτόνα : Αυτά καταστρέφουν τα αγριόχορτα που αναπτύσσονται στις καλλιέργειες και «πνίγουν» τα καλλιεργημένα φυτά.

Εντομοκτόνα : Αυτά καταστρέφουν τα έντομα που κατατρώνε τα διάφορα μέρη των φυτών, χωρίς να βλάπτουν τα ίδια.

Παρασιτοκτόνα ή Μυκητοκτόνα : Αυτά καταστρέφουν τα ζωικά ή φυτικά παράσιτα που ζουν στα φυτά και τρέφονται εις βάρος τους.


Πίνακας 1.

Κατηγορίες φυτοφαρμάκων Ομάδα Σκεύασμα
Χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες (Ε)        DDT, lindane, endosulfan       Οργανοφωσφορικοί εστέρες (Ε)               malathion, dimethoate, chlorpyrifos
Καρβαμιδικά (Ε)                                               carbaryl, aldicarb
Συνθετικές πυρεθρίνες (Ε)                       permethrin, deltamethrine, fenvalerate
Τριαζίνες (Ζ)                                                   atrazine
Δινιτροανιλίνες (Ζ)                                    trifluralin
Καρβαμιδικά (Μ)                                          propamocarb
Ε=Εντομοκτόνο, Ζ=Ζιζανιοκτόνο, Μ=Μυκητοκτόνο

Πίνακας 2.

Φυτοφάρμακα με ενδείξεις δράσης παρεμποδιστών ενδοκρινικού συστήματος
2,4 D                   Carbaryl                                    Maneb
2,4,5 T                 Dicofol                                        Methomyl
Alachlor              Dieldrin                                     Parathion
Aldicarb              DDT και μεταβολίτες           Συνθετικές πυρεθρίνες
Atrazine              Endosulfan                               Triflurilan
Benomyl             Lindane                                     Zineb
ß-HCH                Mancozeb

Κίνδυνοι που συνδέονται με τα φυτοφάρμακα

Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα φυτοφάρμακα δεν είναι πλήρως γνωστοί και για πολλά από αυτά δεν έχουν μελετηθεί οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία, όπως βλάβη στο γενετικό υλικό, το νευρικό, το ενδοκρινικό, το ανοσοποιητικό σύστημα.

Επίσης δεν είναι γνωστά ποια είναι τα αθροιστικά αποτελέσματα της δράσης πολλών διαφορετικών ουσιών στον ανθρώπινο οργανισμό. Η γνώση της επίδρασης των φυτοφαρμάκων στον άνθρωπο προέρχονται κυρίως από μελέτες σε πειραματόζωα, από μελέτες σειρών ανθρώπινων κυττάρων στο εργαστήριο (in vitro) και από επιδημιολογικές μελέτες.

Τα παιδιά, σε σχέση με τους ενήλικες, και ανάλογα με την ηλικία, απορροφούν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις φυτοφαρμάκων ανά μονάδα σωματικού βάρους μέσω της εισπνοής, κατάποσης και επαφής με το δέρμα.

Οι θερμίδες που παίρνουν τα παιδιά είναι κατά μονάδα βάρους 2,5 φορές περισσότερες, ο εισπνεόμενος αέρας 2 φορές, η έκθεση του δέρματος 2,5 φορές μεγαλύτερη. Οι χημικές ουσίες είναι μέχρι 10 φορές περισσότερο τοξικές σε παιδιά εξαρτώμενες από το σωματικό βάρος.

Στα παιδιά παρατηρείται ανωριμότητα μεταβολικών οδών, μειωμένος βιομετασχηματισμός και απομάκρυνση τοξικών ουσιών π.χ. τα νεογέννητα έχουν μειωμένο επίπεδο παραοξονάσης-1, η οποία διασπά τα οργανοφωσφορικά εντομοκτόνα.

Η νεφρική λειτουργία δεν είναι πλήρως αναπτυγμένη. Επειδή οι νεφροί στο νεογέννητο είναι ανώριμοι συγκρινόμενοι με τους νεφρούς των ενηλίκων είναι περισσότερο δύσκολο για τα βρέφη να απομακρύνουν τοξικά προϊόντα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συσσώρευση αυξάνοντας έτσι την ευπάθειά τους.

Τα παιδιά είναι εξαιρετικά τρωτά σε κατηγορίες συνθετικών φυτοφαρμάκων που μιμούνται τις φυσιολογικές ορμόνες ή τα ένζυμα.
Ο ταχύς πολλαπλασιασμός των κυττάρων κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας αυξάνει την πιθανότητα κυτταρικών μεταλλάξεων, που μπορεί να οδηγήσουν αργότερα σε καρκίνους.
Τα παιδιά έχουν μια μακριά διάρκεια ζωής, ώστε έχουν αρκετό χρόνο μπροστά τους για να εκδηλώσουν μακροχρόνιες επιπτώσεις από χημικές ουσίες.

Επίδραση φυτοφαρμάκων σε όργανα και συστήματα

Ενδοκρινικό σύστημα: Οι αναπτυσσόμενοι οργανισμοί έχουν αυξημένη ευαισθησία στη δράση χημικών ουσιών που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα επειδή οι διαφοροποιούμενοι ιστοί είναι πιο ευπαθείς σε αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών.

Τα φυτοφάρμακα (Πίνακας 1) είναι παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα. Μπορούν να δεσμεύσουν υποδοχείς ορμονών φύλου, να τους ενεργοποιήσουν και έτσι να οδηγήσουν σε αντιδράσεις παρόμοιες με αυτές ενδογενών οιστρογόνων και ανδρογόνων.

Μπορούν επίσης να συνδεθούν με υποδοχείς ορμονών χωρίς την ενεργοποίησή τους εμποδίζοντας έτσι τη σύνδεση των ενδογενών ορμονών, οι οποίες επομένως παραμένουν ανενεργές. Πέρα από τέτοιες άμεσες δράσεις μέσω υποδοχέων είναι δυνατές έμμεσες (αντι)οιστρογονικές και (αντι)ανδρογονικές αντιδράσεις.

Αυτές περιλαμβάνουν αλλαγές στη συγκέντρωση των ορμονικών υποδοχέων στα όργανα στόχους, παρέμβαση στη βιοσύνθεση ορμονών στους ενδοκρινείς αδένες, ή επίδραση στο βιομετασχηματισμό στο ήπαρ. Επιπλέον, μπορεί να επηρεασθεί η σύνδεση των ορμονών με πρωτεΐνες στο πλάσμα του αίματος καθώς επίσης και η δραστηριότητα της υπόφυσης και του υποθαλάμου. Ένα μειονέκτημα των αποτελεσμάτων των ερευνών είναι ότι έχουν γίνει κυρίως σε πειραματόζωα ή σε κυτταροκαλλιέργειες.

Αυτές οι μελέτες συχνά δίνουν τις πρώτες ενδείξεις των εν δυνάμει επιδράσεων των φυτοφαρμάκων στην αναπαραγωγή αλλά είναι δύσκολο να επεκτείνει κανένας τα αποτελέσματα αυτά στον άνθρωπο. Επιδημιολογικές μελέτες οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι έκθεση σε φυτοφάρμακα μπορεί να συνδέεται με διαταραχές του κύκλου, μειωμένη γονιμότητα, αυτόματη αποβολή, θνησιγενή έμβρυα και αναπτυξιακές ανωμαλίες.

Ως προς την αναπαραγωγή, ευρήματα έχουν δείξει ότι επαγγελματική έκθεση γυναικών σε φυτοφάρμακα μπορεί να προκαλέσει ενδομήτριο καθυστέρηση ανάπτυξης και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο να γεννηθούν παιδιά με συγγενείς ανωμαλίες, όπως ανωμαλίες άκρων, νευρικού και μυοσκελετικού συστήματος, υποσπαδία, κρυψορχία, καρδιαγγειακές ανωμαλίες, λυκόστομα και άλλες πολλαπλές και ειδικές ανωμαλίες.

Νευρικό σύστημα: Πολλές από τις κύριες ομάδες φυτοφαρμάκων είναι νευροτοξικές ουσίες.Αποτελέσματα μακροχρόνιας έκθεσης σε φυτοφάρμακα περιλαμβάνουν διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, προσανατολισμού, κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, σύγχυση, κεφαλαλγία, διαταραχές λόγου, εφιάλτες, υπνοβασία κ.τ.λ.

Οι μικρές δόσεις νευροτοξινών μπορούν να διαταράξουν δραστικά τη διαδικασία μάθησης στα παιδιά. Επίδραση στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος διαπιστώθηκε σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, που πιθανόν προκλήθηκε μετά από έκθεση κατά την ενδομήτρια ζωή ή κατά την πρώτη παιδική ηλικία.

Μια άλλη μελέτη βρήκε σημαντικά μεγαλύτερη αναλογία παιδιών, που είχαν εκτεθεί σε εναέριους ψεκασμούς, με διανοητικά και συναισθηματικά προβλήματα, σε σχέση με μη εκτεθέντα. Σε μια εργασία εκτίθεται μια δυσμενής σχέση προγεννητικής έκθεσης σε οργανοφωσφορικό φυτοφάρμακο, όπως μετριέται από DAPs (dialkylphosphates), με την πνευματική ανάπτυξη και κυρίαρχα αναπτυξιακά προβλήματα στην ηλικία των 24 μηνών.

Αυτή η μελέτη είναι μια από τις πρώτες που εξετάζει τις σχέσεις προγεννητικής και μεταγεννητικής έκθεσης σε οργανοφωσφορικά στην πρώιμη νευρωνική ανάπτυξη.

Ανοσοποιητικό: Ο Whalen παρουσίασε κυτταροτοξικά αποτελέσματα του ζιζανιοκτόνου τριαζίνη και καρβαμιδικών εντομοκτόνων στα φυσικά κυτταροκτόνα κύτταρα. Απαιτούνται όμως περισσότερες μελέτες in vitro για να καθορισθεί αν μερικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων είναι περισσότερο τοξικές στο γενετικό και ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων και ειδικότερα σε ποια κύτταρα και συστατικά του ανοσοποιητικού συστήματος επιδρούν.

Αναπνευστικό: Σε μελέτη με ενήλικες αγρότες και εργάτες ψεκασμών διαπιστώθηκαν αναπνευστικά προβλήματα, όπως συριγμός ή γρυπώδης συνδρομή κατόπιν έκθεσης σε εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα. Επίσης βρογχικό άσθμα συσχετίσθηκε με καρβαμιδικά εντομοκτόνα
Δέρμα: Φυτοφάρμακα είναι γνωστό επίσης να προκαλούν δερματίτιδες με σπουδαιότερη τη δερματίτιδα εξ επαφής είτε ερεθιστική είτε αλλεργική.

Οι δυσμενείς επιδράσεις που δεν είναι θανατηφόρες δημιουργούν μελλοντικούς κινδύνους για το ίδιο το άτομο και τις επόμενες γενιές. Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης βρέθηκε να αυξάνει την ευαισθησία αργότερα στη ζωή για υπέρταση, διαβήτη τύπου 2, καρδιακή νόσο, καρκίνο του μαστού και του προστάτη. Άνδρες με ανωμαλίες κατά τη γέννηση έχουν διπλάσια πιθανότητα να γεννήσουν παιδιά με ανωμαλίες.

Φυτοφάρμακα και καρκίνοι

Τα φυτοφάρμακα μπορούν έμμεσα να συμβάλουν σε κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου είτε δρώντας ως προωθητές ή ενεργοποιητές ή μέσω παραγόντων που επηρεάζουν διάφορους μηχανισμούς άμυνας με την πρόκληση σχηματισμού καρκινογόνων μεταβολιτών. Π.χ φυτοφάρμακα (endosulfan, DDT, ατραζίνη) αλλάζουν την αναλογία κακών/καλών μεταβολιτών της οιστραδιόλης, όπως την 16α υδροξυεστρόνη (ογκογόνος) προς την 2 υδροξυεστρόνη (μη τοξική).

Σε αρκετές μελέτες διαπιστώθηκε σχέση μεταξύ έκθεσης σε φυτοφάρμακα και συμπαγών όγκων, όπως όγκοι εγκεφάλου, νεφρών, παγκρέατος, νευροβλάστωμα, σάρκωμα. Αυξημένη συχνότητα καρκίνου των νεφρών συνδέθηκε με γονική έκθεση κατά τη γεωργική απασχόληση. Σημειώθηκε επίσης αυξημένη συχνότητα όγκων του εγκεφάλου (έκθεση σε φυτοφάρμακα στο σπίτι, σε αγροτική απασχόληση, σε επαγγελματική έκθεση).

Αρκετές μελέτες εμπλέκουν φυτοφάρμακα ως αιτία αιματολογικών καρκίνων σε παιδιά (παιδικό λέμφωμα non-Hodgkin, λευχαιμία). Από 27 μελέτες, οι 23 παρουσίασαν συσχετίσεις μεταξύ έκθεσης σε φυτοφάρμακα και λεμφώματος non-Hodgkin, πολλές από τις οποίες ήταν στατιστικά σημαντικές.

Μια μελέτη έδειξε μητρική έκθεση σε φυτοφάρμακα και αυξημένη συχνότητα παιδικής λευχαιμίας.
Χρήση ζιζανιοκτόνων (κυρίως 2,4 D) κατά την εγκυμοσύνη και μετά τη γέννηση συσχετίστηκαν με αυξημένη συχνότητα λευχαιμίας.

Προς το παρόν περισσότερες από 400 χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται τακτικά στη συμβατική γεωργία ως βιοκτόνα για την αντιμετώπιση εντόμων και ζιζανίων. Σύμφωνα με το FDA (Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ) τα μισά προϊόντα που ελέγχονται στα καταστήματα τροφίμων περιλαμβάνουν μετρήσιμα επίπεδα φυτοφαρμάκων.

Εργαστηριακές δοκιμές σε 8 παιδικές τροφές απεκάλυψαν την παρουσία υπολειμμάτων 18 φυτοφαρμάκων μεταξύ των οποίων τρία καρκινογόνα.
Κίνδυνοι από τα φυτοφάρμακα για το περιβάλλον

Η έκπλυση των φυτοφαρμάκων από τα εδάφη και η μετακίνησή τους στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα αποτελεί ένα σοβαρό κίνδυνο ρύπανσης των υπογείων υδάτων. Ειδικά μάλιστα τα ψάρια, μπορούν να δεχτούν μεγάλες ποσότητες φυτοφαρμάκων, τόσο από την τροφική αλυσίδα όσο και από το νερό που περνάει μέσα από τα βράγχιά τους.λλωστε, από όλα τα έντομα που υπάρχουν μόνο ένα ποσοστό περίπου 5% χαρακτηρίζονται ως εχθροί για τις ανθρώπινες καλλιέργειες.

Επιπλέον, η εκτεταμένη χρήση των φυτοπροστατευτικών μέσων έχει προκαλέσει στις Η.Π.Α. το θάνατο σε τουλάχιστον 94 είδη πουλιών.

Στην Ελλάδα τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα επιφανειακά νερά έχουν εντοπιστεί σαν πρόβλημα ήδη από την δεκαετία του 40, και, ενώ οι κύριες ανησυχίες κατά τη δεκαετία του ’70 αφορούσαν τις οργανοχλωριομένες ενώσεις, σήμερα είναι εκατοντάδες οι ενώσεις που ανιχνεύονται στα επιφανειακά νερά (Albanis et al 1998). Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι η συνολική ποσότητα φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιείται στον κάμπο της Θεσσαλονίκης αντιπροσωπεύει περίπου το 7% της συνολικής κατανάλωσης στη χώρα (Albanis 1990).

Φυτοφάρμακα και άλλες οργανικές ενώσεις μπορούν επίσης να μεταφερθούν μέσω της ατμόσφαιρας σε μεγάλες αποστάσεις και να μολύνουν υδάτινες κι εδαφικές επιφάνειες σε άλλες περιοχές. Μια μεγάλη ποικιλία υπολειμμάτων γεωργικών φαρμάκων βρέθηκαν διαλυμένα στο νερό της βροχής τόσο των αγροτικών όσο και των αστικών περιοχών της λεκάνης του Αλιάκμονα (Albanis et.al. 1998).

Ένα σημαντικό ποσοστό του προβλήματος της ρύπανσης των υπογείων νερών οφείλεται σε καθημερινές δραστηριότητες των γεωργών όπως το γέμισμα και ξέπλυμα των ψεκαστικών μηχανημάτων δίπλα στις γεωτρήσεις παροχής νερού, η απόρριψη στην ύπαιθρο των συσκευασιών από τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα.

Η κατάσταση της Ελλάδας

Έχουν περάσει λίγα χρόνια από την είσοδο της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ. Η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου έχει διαδοχικές συσκέψεις με τους εταίρους μας αλλά και με τους αγρότες. Το σύνθημα προς τους αγρότες είναι ένα: «Αυξήστε την παραγωγή, για να πάρουμε περισσότερα χρήματα». Είναι η περίοδος που εισρέουν στη χώρα μας τεράστια ποσά από τα λεγόμενα «πακέτα Ντελόρ» και οι αγρότες μπαίνουν στο παιχνίδι των επιδοτήσεων.

Απρίλιος 2006: Η σπορά στα χωράφια λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη έχει τελειώσει. Δίπλα στα χωράφια, κλιμάκια γεοπόνων εντοπίζουν χρησιμοποιημένα φυτοφάρμακα με ξένες ετικέτες.

«Ηχρήση παράνομων φυτοφαρμάκων είναι ένα σύνηθες φαινόμενο που έχει συνέπειες όχι μόνο στην υγεία αλλά και στις εξαγωγές», σημειώνει σε ανοιχτή επιστολή που έστειλε ο κ. Θανάσης Παπαποστόλου, πρόεδρος του συλλόγου επαγγελματιών γεωπόνων Θεσ/νίκης-Κιλκίς-Χαλκιδικής.

«Έχουμε ενημερώσει όλες τις αρμόδιες αρχές για αυτό το θέμα», καταλήγει ο κ. Παπαποστόλου.
Η χρήση παράνομων φυτοφαρμάκων, εισαγόμενων από Βουλγαρία, Ρουμανία και Τουρκία είναι κοινό μυστικό μεταξύ των αγροτών εδώ και πολλά χρονιά.

«Οι συνέπειες από τη χρήση αυτών των φυτοφαρμάκων φαίνονται στο πιάτο μας», δηλώνει ο κ. Νικολαΐδης, πρόεδρος του συλλόγου γεωπόνων Μακεδονίας-Θράκης. Σε έρευνα που πραγματοποίησε το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο λεγόμενο «καλάθι της νοικοκυράς» τα ευρήματα ήταν αν μη τι άλλο ανησυχητικά. Βρέθηκαν υπολείματα φυτοφαρμάκων πάνω από τρεις φορές από το επιτρεπόμενο επίπεδο.

«Αυτά τα προϊόντα καταλήγουν στην αγορά και τα καταναλώνουν μικρά παιδιά» εξηγεί ο κ. Νικολαΐδης και συνεχίζει «είχαμε 2% αύξηση εμφάνισης καρκίνου σε παιδιά πανελληνίως εξαιτίας των φυτοφαρμάκων».
Τα παράνομα φυτοφάρμακα, ωστόσο, οδηγούν και σε διπλωματικά επεισόδια. Η Γερμανία αλλά και η Ρωσία επέστρεψαν πίσω στην Ελλάδα χιλιάδες τόνους οπωροκηπευτικών μετά από υγειονομικό έλεγχο.


«Όλα αυτά συμβαίνουν γιατί τα λεφτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πολλά», ισχυρίζεται ο κ. Θωμάς Ζαρκαλκάς, αγρότης στα Κύμινα. Για να πάρουν τις επιδοτήσεις οι αγρότες πρέπει η παραγωγή τους να είναι κατά πολύ περισσότερη από ό,τι μπορεί το χωράφι να παραγάγει με φυσικό τρόπο.

Η μόνη λύση είναι τα δυνατά φυτοφάρμακα, τα οποία μπορούν να προμηθευτούν σε συγκεκριμένα μαγαζιά και σε χαμηλή τιμή φυσικά. Οι ίδιοι οι αγρότες όμως φαίνεται να αγνοούν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη χρήση των παράνομων φυτοφαρμάκων.
πηγη http://ecolawgy.wordpress.com

Μύθοι και αλήθειες για τα βιολογικά προϊόντα

Η αγορά των βιολογικών τροφίμων είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες παγκοσμίως με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης που κυμαίνεται στο 15-20% την τελευταία δεκαετία. Το ενδιαφέρον των καταναλωτών είναι μεγαλύτερο στις αναπτυγμένες χώρες της Αμερικής και της Ευρώπης όπου διακινείται το 80% των βιολογικών προϊόντων, αλλά ο μεγαλύτερος ρυθμός αύξησης παρατηρείται σήμερα στην Ασία όπου η αγορά τρέχει με 25-30% ετησίως.

Αυτό που ωθεί σε ανάπτυξη τα βιολογικά προϊόντα είναι ο φόβος που επικρατεί σήμερα γύρω από τα φυτοφάρμακα και τα άλλα συνθετικά χημικά των τροφίμων.

Τα φυτοφάρμακα σχεδιάστηκαν να είναι τοξικά για τους εχθρούς των φυτών και να έχουν «αμελητέα επίδραση» στα ζώα και τους ανθρώπους αλλά η εμπειρία δείχνει ότι μπορεί να είναι επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία. Στην Καλιφόρνια της Αμερικής, όπου η κατά κεφαλή κατανάλωση βιολογικών προϊόντων είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο, καταγράφηκαν 828 δηλητηριάσεις το 2004 που αποδεδειγμένα προκλήθηκαν από τη χρήση των φυτοφαρμάκων στη διάρκεια της επαγγελματικής χρήση
.
Μπορεί το μεγαλύτερο κομμάτι των βιολογικών τροφίμων να είναι τα φυτικά προϊόντα, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά, ωστόσο το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κομμάτι αφορά το γάλα, το κρέας και τα αυγά. Τα φάρμακα που δίνονται στα ζώα, ανησυχούν τους καταναλωτές στρέφοντάς τους στις βιολογικές φάρμες όπου χρησιμοποιείται μια διαφορετική ιατρική και προληπτική διαχείριση.

Στην ανάπτυξη αυτής της αγοράς συντελούν οι διατροφικές κρίσεις με τις διοξίνες που ξεσπούν κάθε τόσο πανικοβάλλοντας και ευαισθητοποιώντας τους καταναλωτές απέναντι σε θέματα ποιότητας και ασφάλειας των τροφίμων.
Το πρόβλημα με τα συνθετικά χημικά που φτιάχνονται στο εργαστήριο είναι ότι δεν αποσυντίθεται γρήγορα ώστε να μετατραπούν σε κάτι ακίνδυνο και συσσωρεύονται μέσω της τροφικής αλυσίδας στον ανθρώπινο οργανισμό.

Για παράδειγμα, από το γρασίδι εισέρχονται στην αγελάδα και μέσω του γάλατός της και του λίπους της στο ανθρώπινο σώμα. Καθώς οι ποσότητες συσσωρεύονται, υπάρχουν ενδείξεις ότι μεταβάλλουν τον τρόπο λειτουργίας των ανθρώπινων ορμονών. Τα χημικά αυτά είναι επίσης ύποπτα για τη μεγάλη αύξηση των αλλεργιών τα τελευταία χρόνια, αλλά και των καρκίνων καθώς κάποια μπορούν να διαπεράσουν τον πυρήνα του κυττάρου και να κάνουν χημική ένωση με μόριο του DNA.

Δεκάδες μελέτες σ’Α όλο τον κόσμο δείχνουν ότι το μητρικό γάλα περιέχει φυτοφάρμακα σε ποσοστό 93-100% των δειγμάτων που πολλές φορές υπερβαίνουν το όριο του 0,005 mg/kg την ημέρα. Το DDT που είναι απαγορευμένο στις περισσότερες χώρες από τη δεκαετία του 1970, ανιχνεύεται ακόμα και σήμερα στο ανθρώπινο αίμα και μάλιστα σε χώρες που δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ διότι χρειάζεται 30-40 χρόνια για να διασπαστεί.
Προστασία από τα φυτοφάρμακα

Απέναντι στο πρόβλημα των φυτοφαρμάκων, οι ειδικοί δίνουν διάφορες συμβουλές στους καταναλωτές όπως να αποφεύγουν τα γυαλιστερά προϊόντα που παραμένουν συνεχώς φρέσκα και να μην αγοράζουν τα εκτός εποχής γιατί καλλιεργούνται σε θερμοκήπια όπου αναπτύσσονται περισσότεροι μικροοργανισμοί και χρησιμοποιούνται μεγαλύτερες ποσότητες χημικών.

Ένας καλός προστατευτικός κανόνας είναι να μην τρώει κάποιος συνέχεια το ίδιο τρόφιμο και από το ίδιο μέρος διότι πιθανόν να συσσωρεύει το ίδιο χημικό. Όταν καταναλώνει μια ποικιλία τροφίμων, το συνολικό τοξικό φορτίο δεν αλλάζει αλλά τα επί μέρους επιβλαβή μόρια είναι λιγότερα. Η λογική είναι ότι τα πολλά μικρά τραύματα είναι προτιμότερα από ένα μεγάλο.

Ο δραστικός τρόπος προστασίας απέναντι στα συνθετικά χημικά θεωρήθηκαν τα βιολογικά προϊόντα που χρησιμοποιούν φυσικές ουσίες ή μερικές φορές και συνθετικές που, όμως, διασπώνται γρήγορα. Η ιδέα έγινε αποδεκτή από τους καταναλωτές και σήμερα το ποσοστό των βιολογικών καλλιεργειών στην Ευρώπη ανέρχεται στο 4,5% της συνολικά καλλιεργούμενης έκτασης.

Στην Ιταλία είναι 8,5%, στη Γερμανία είναι 6% και στην Ελλάδα που αυξήθηκε ταχύτατα τα τελευταία χρόνια λόγω των επιδοτήσεων, έφτασε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μεγάλη ανάπτυξη παρατηρήθηκε στις παιδικές τροφές καθώς οι μητέρες είναι πολύ ευαίσθητες απέναντι στη διατροφή των παιδιών τους.

Στη Γερμανία το βιολογικό γάλα αποτελεί το 70% της συνολικής κατανάλωσης κι επειδή παράγεται σε μεγάλες ποσότητες, έχει χαμηλότερη τιμή σε σχέση με τα ελληνικά γάλατα. Ας σημειωθεί ότι ο Έλληνας καταναλωτής μπορεί να βρει στα βιολογικά καταστήματα και σε ορισμένα σουπερμάρκετ, φθηνό εισαγόμενο βιολογικό γάλα τόσο μακράς διαρκείας όσο και φρέσκο.

Η μόλυνση δεν γνωρίζει σύνορα
Παρότι η αγορά των βιολογικών προϊόντων αναπτύσσεται ταχύτατα τα τελευταία 15 χρόνια, μόλις το 2002 υπήρξε η πρώτη δημοσίευση σε επιστημονικό περιοδικό που συνέκρινε το τοξικό φορτίο των συμβατικών και των βιολογικών προϊόντων.

Η μελέτη έδειξε ότι τα βιολογικά προϊόντα έχουν σαφώς λιγότερα συνθετικά χημικά από τα συμβατικά προϊόντα, όμως, δεν είναι απολύτως αγνά διότι η μόλυνση δεν γνωρίζει σύνορα. Τα επιφανειακά και τα υπόγεια νερά σε όλο τον πλανήτη συγκεντρώνουν συνεχώς τοξικές ουσίες και το αποτέλεσμα είναι να μολύνεται κάθε καλλιέργεια.

Οι ερευνητές βρήκαν ότι το 23% των βιολογικών προϊόντων περιέχει συνθετικά φυτοφάρμακα ακόμα και αυτά που έχουν απαγορευτεί. Αν αφαιρέσει κανείς τα απαγορευμένα, τα υπόλοιπα φυτοφάρμακα ανιχνεύθηκαν στο 13% των δειγματοληψιών. Από την άλλη μεριά, τα συμβατικά προϊόντα βρέθηκε να περιέχουν φυτοφάρμακα στο 73%.

Η μελέτη απογοήτευσε όσους πίστευαν ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι εντελώς αγνά, ωστόσο έδειξε ότι πράγματι διαφέρουν αρκετά από τα συμβατικά. Το αποτέλεσμα μπορεί να παρουσιαστεί ως εξής: Τα συμβατικά προϊόντα είναι 3,2 φορές πιο πιθανό να περιέχουν φυτοφάρμακα σε σχέση με τα βιολογικά. Τα φρούτα είναι 3,6 φορές πιο πιθανό και τα λαχανικά είναι 6,8 φορές. Το 2006, μια άλλη μελέτη που βασίστηκε στη βελγική αγορά, βρήκε ότι τα συμβατικά προϊόντα ήταν 4,1 φορές πιο πιθανό να περιέχουν φυτοφάρμακα. Οι παραπάνω συσχετίσεις αφορούν τη συχνότητα εμφάνισης των συνθετικών χημικών και όχι την ποσότητά τους.

Συμβατικά και βιολογικά προϊόντα: Τι λένε οι ερευνητές

Τα βιολογικά προϊόντα που περιέχουν φυτοφάρμακα έχουν μικρότερη ποσότητα από τα συμβατικά αλλά όχι πάντα. Στην περίπτωση που ένα συμβατικό και ένα βιολογικό προϊόν έχει το ίδιο φυτοφάρμακο, στο 68% των περιπτώσεων το βιολογικό έχει χαμηλότερα επίπεδα. Μπορεί να μοιάζει περίεργο ότι υπάρχουν βιολογικά με μεγαλύτερο τοξικό φορτίο για ένα συγκεκριμένο χημικό, αλλά υπάρχει εξήγηση. Αν βρεθεί να περιέχεται ένα χημικό που έχει απαγορευτεί εδώ και χρόνια είναι καθαρά θέμα τύχης ποιο χωράφι είναι περισσότερο μολυσμένο.

Παρά τις μελέτες αυτές, πολλοί ειδικοί διστάζουν σήμερα να δεχτούν ότι τα βιολογικά προϊόντα παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο για την υγεία. Για παράδειγμα μελέτη του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου των ερευνητών, Φαίδωνα Μάγκου, Φωτεινής Αρβανίτη και Αντώνη Ζαμπέλα, ανέφερε το 2006:
«Τα υπάρχοντα δεδομένα δεν υποστηρίζουν αλλά ούτε αναιρούν τον ισχυρισμό ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι ασφαλέστερα και επομένως υγιεινότερα από τα συμβατικά τρόφιμα ή αντιστρόφως». Ο λόγος που αρκετοί ερευνητές δείχνουν ουδετερότητα είναι ότι βιολογικές καλλιέργειες χρησιμοποιούν μεν φυσικές ουσίες στη θέση των συνθετικών όπως π.χ. σκόνη καπνού, αλλά δεν θεωρούνται πάντα αθώες.

Το γεγονός ότι μια ουσία είναι φυσική, δηλαδή υπάρχει στη φύση και δεν έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο, δεν σημαίνει ότι είναι αβλαβής για το ανθρώπινο σώμα, άλλωστε είναι γνωστό ότι υπάρχουν και δηλητηριώδη φυτά. Η πατάτα περιέχει ένα φυσικό δηλητήριο που ονομάζεται σολανίνη και βρίσκεται στο πράσινο στρώμα ακριβώς κάτω από την φλούδα της, γι’Α αυτό πρέπει να καθαρίζεται καλά.

Το αρσενικό, το δηλητήριο πολλών δολοφονιών στην ανθρώπινη ιστορία, βρίσκεται στο έδαφος και περνάει σε μικρές ποσότητες σε πολλά φυτά. Πολλές ουσίες στα φρούτα και τα λαχανικά λειτουργούν ως φυτοφάρμακα εναντίον των εντόμων και ενδεχομένως να κάνουν κακό στον άνθρωπο, όταν ενισχύονται στις βιολογικές καλλιέργειες. Βέβαια, υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ συνθετικών και φυσικών ουσιών. Οι συνθετικές δεν αποδομώνται γρήγορα ώστε να μετατραπούν σε κάτι αθώο, ενώ τα φυσικά δηλητήρια διασπώνται πολύ πιο εύκολα από το φως του ήλιου και το οξυγόνο και μεταβολίζονται μέσα στο ανθρώπινο σώμα πολύ πιο γρήγορα σε αβλαβείς ουσίες.

Μύθοι και αλήθειες

Μεγάλα ονόματα στον χώρο της διατροφής πιστεύουν ότι τα κατάλοιπα των φυτοφαρμάκων στα φρούτα και τα λαχανικά καταναλώνονται σε πολύ μικρές ποσότητες για να είναι επικίνδυνα. Ο διάσημος βρετανός επιδημιολόγος Ρίτσαρντ Ντολλ, που είχε πρώτος βρει τη σύνδεση των τσιγάρων με τον καρκίνο του πνεύμονα, θεωρούσε ότι τα φυτοφάρμακα δεν είχαν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία.

Μάλιστα το 1992 έγραψε σε εφημερίδα ότι το κοινό έπρεπε να αγνοήσει τις αρνητικές προειδοποιήσεις διότι προέρχονταν από την «αντι-επιστημονική μαφία».
Ένας άλλος σημαντικός ερευνητής, ο αμερικανός καθηγητής βιοχημείας Μπρους Έιμς, στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ πήρε τελικά θέση υπέρ των φυτοφαρμάκων. Τη δεκαετία του 1970 ο Έιμς ήταν ο ήρωας των ακτιβιστών για την προστασία του περιβάλλοντος και διαβεβαίωνε ότι ακόμα και ίχνη φυτοφαρμάκων μπορούσαν να προκαλέσουν αλλοίωση στο μόριο του DNA και ενδεχομένως καρκίνο.

Πράγματι, το 59% των συνθετικών φυτοφαρμάκων που έχουν δοκιμαστεί μέχρι σήμερα στα τρωκτικά βρέθηκε να είναι καρκινογόνα. Στη συνέχεια όμως, τα τεστ στα τρωκτικά έδειξαν ότι και τα μόρια που υπάρχουν εκ φύσεως στα τρόφιμα προκαλούν καρκίνους στα τρωκτικά, περίπου στο ίδιο ποσοστό με τα συνθετικά. Βρέθηκε για παράδειγμα ότι στον καφέ υπάρχουν τουλάχιστον 20 μόρια που όταν δίνονται σε μεγάλες ποσότητες στα ποντίκια προκαλούν καρκίνο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Έιμς άλλαξε γνώμη λέγοντας πως δεν είναι αποδεδειγμένο ότι τα κατάλοιπα των φυτοφαρμάκων προκαλούν καρκίνο. Κατά τη γνώμη του ο καρκίνος στα ζώα προκύπτει όχι τόσο από αυτή καθ’Α εαυτή την ουσία όσο από τη μεγάλη δόση. Η συσσώρευση μιας ουσίας είναι που σκοτώνει τα κύτταρα προκαλώντας την αντικατάστασή τους. Αυτό αυξάνει τον ρυθμό των διαιρέσεων και άρα την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου. Έτσι καμία επιδημιολογική έρευνα μέχρι σήμερα δεν έχει καταλήξει ότι οι άνθρωποι που πίνουν καφέ κινδυνεύουν από καρκίνο περισσότερο από αυτούς που δεν πίνουν.

Τελικά, ο Έιμς έγραψε στους συνεργάτες του το 2002: «Αν μειώνοντας τα φυτοφάρμακα, τα φρούτα και τα λαχανικά γίνουν ακριβότερα και μειωθεί η κατανάλωσή τους, τα ποσοστά των καρκίνων θα αυξηθούν, ειδικά στους φτωχούς». Κι ακόμα: «Σ’Α ένα μόνο φλιτζάνι καφέ, τα φυσικά χημικά που είναι καρκινογόνα στα ποντίκια ισοδυναμούν με το βάρος των καρκινογόνων συνθετικών φυτοφαρμάκων που παίρνει κανείς μέσα σ’Α ένα έτος».

Όλα είναι ζήτημα τιμής;Η διαμάχη γύρω από το αν τα βιολογικά προϊόντα είναι πράγματι πιο ακίνδυνα από τα συμβατικά υπάρχει γιατί είναι αδύνατο να αποδειχτεί με αυστηρό τρόπο ποιο χημικό είναι καρκινογόνο στον άνθρωπο και ποιο όχι. Αυτό απαιτεί μια συγκριτική μελέτη όπου μια ομάδα ατόμων θα καταναλώνει το συγκεκριμένο χημικό και μια άλλη όχι.

Τέτοιες μελέτες είναι ανήθικο να γίνονται σε ανθρώπους κι έτσι τα συμπεράσματα βασίζονται στα ζώα και στις επιδημιολογικές μελέτες. Πάντως, δεν είναι λίγες οι ανθρώπινες εμπειρίες που δείχνουν ότι τα συνθετικά φυτοφάρμακα είναι επικίνδυνα. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των καρκίνων σε ορισμένες αγροτικές περιοχές είναι 300% υψηλότερα από τον μέσο όρο της χώρας και η πιο λογική εξήγηση είναι η χρήση των συνθετικών ουσιών.

Η επιστημονική διαμάχη δεν φαίνεται να επηρεάζει ιδιαίτερα το κοινό που πιστεύει ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι ασφαλέστερα, όπως δείχνουν οι έρευνες καταναλωτών. Υπάρχουν, όμως, δύο προβλήματα για την περαιτέρω ανάπτυξη της βιολογικής αγοράς.

Το ένα είναι ότι το κοινό δείχνει δυσπιστία για το αν ένα βιολογικό προϊόν είναι πράγματι βιολογικό και το άλλο είναι η τιμή. Για το θέμα της αξιοπιστίας, οι εταιρείες κάνουν ό,τι μπορούν. «Ελέγχουμε τους παραγωγούς με τους οποίους συνεργαζόμαστε και για τους οποίους ξέρουμε ότι είναι αφοσιωμένοι στη βιολογική καλλιέργεια», λέει ο Γιώργος Κυριακίδης, γενικός διευθυντής της εταιρείας EBIK που διαθέτει 14 καταστήματα με την επωνυμία «Βιολογικός Κύκλος» και είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο.

«Ο κορμός των προμηθευτών μας είναι 30-40 παραγωγοί στους οποίους εμείς διαθέτουμε τους βιολογικούς σπόρους και τα λιπάσματα. Και επιπλέον κάνουμε δικούς μας ελέγχους για να διασφαλιστεί ότι πράγματι τα προϊόντα είναι βιολογικά. Η βιολογική καλλιέργεια δεν είναι κάτι εύκολο, πρέπει κάποιος να την ξέρει και να έχει εμπειρία».

Ωστόσο όταν ο καταναλωτής πηγαίνει σε μια λαϊκή αγορά που πουλάει βιολογικά δεν είναι σίγουρος τι αγοράζει.

Οι εταιρείες βιολογικών καταστημάτων λένε ότι μόνο σ’Α αυτές υπάρχει σιγουριά γιατί πουλάνε πιστοποιημένα προϊόντα. «Ο ρόλος των οργανισμών ελέγχου και πιστοποίησης των βιολογικών προϊόντων είναι να βοηθήσουν τον καταναλωτή», λέει ο Κωνσταντίνος Παζαρακιώτης, διευθυντής ανάπτυξης και επικοινωνίας του Οργανισμού Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων ΔΗΩ.
«Για να πάρει κάποιος το σήμα πιστοποίησης χρειάζονται διαδικασίες που διαρκούν δύο χρόνια. Ελέγχουμε κάθε χρόνο με δειγματοληψίες τα βιολογικά προϊόντα που πιστοποιούμε και σε περίπτωση παρανομίας εφαρμόζουμε μια διαδικασία ποινών που φτάνει μέχρι την απώλεια της πιστοποίησης. Η έλεγχοί μας δείχνουν ότι τα βιολογικά προϊόντα όταν συγκρίνονται με τα συμβατικά είναι σαν τη μέρα με τη νύκτα».

Όσον αφορά το θέμα της τιμής οι εκπρόσωποι των εταιρειών λένε ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι κατά μέσο όρο 30% πιο ακριβά από τα συμβατικά ωστόσο ο καταναλωτής συναντά μια μεγαλύτερη διαφορά στα επί μέρους προϊόντα. Σε ορισμένες κατηγορίες όπως στο κρέας η τιμή των βιολογικών είναι αρκετά υψηλότερη. Γενικά, τα βιολογικά είναι πιο ακριβά διότι υπάρχει μικρότερη παραγωγή και η διαχείριση είναι πιο απαιτητική ανεβάζοντας το κόστος.

«Τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα επιβαρύνονται με μεταφορικό κόστος που ανεβάζει 20-30% την τιμή», λέει ο Μιχάλης Κόκκινος, εμπορικός υπεύθυνος της εταιρείας Mediterranean Farm που διαθέτει επτά δικά της καταστήματα βιολογικών και προμηθεύει δεκάδες άλλα. «Αυτό συμβαίνει διότι οι ποσότητες είναι μικρές και το κόστος ανεβαίνει δυσανάλογα.

Υπάρχει και το θέμα της οργάνωσης της αγοράς. Όταν για παράδειγμα κάποιος ψάχνει να βρει λινέλαιο που βάσει των μελετών ασκεί ευεργετική επίδραση στην καρδιά και δεν το βρίσκει, θα το αγοράσει τελικά σε υψηλή τιμή. Πάντως, σαν εταιρεία προσπαθούμε να επιτύχουμε όσο γίνεται χαμηλές τιμές για τον καταναλωτή».

Στα βιολογικά και οι παραδοσιακοί παίκτες;Καθώς η αγορά των βιολογικών αναπτύσσεται γρήγορα, διότι φυσικά είναι κερδοφόρα, όλο και μεγαλύτεροι παίκτες σχεδιάζουν να λανσάρουν βιολογικά προϊόντα. Για παράδειγμα, η γαλλική Danone σχεδιάζει να διαθέσει στην αγορά βιολογικά γιαούρτια. Το πρόβλημα με τις μεγάλες εταιρείες είναι ότι με την είσοδό τους στη βιολογική αγορά θα υποστούν διχασμό προσωπικότητας.

Είναι δύσκολο κάποιος να διαφημίζει τα βιολογικά προϊόντα ως καλύτερα και την ίδια στιγμή να προωθεί τα συμβατικά. Ο πιο κατάλληλος τρόπος είναι να το κάνει μέσω κάποιας θυγατρικής, αλλά κι αυτό δεν είναι εύκολο. H ελληνική γαλακτοβιομηχανία Δέλτα μελετούσε πάνω από τρία χρόνια το ενδεχόμενο να μπει στην αγορά των βιολογικών, αλλά δεν το έχει αποφασίσει μέχρι τώρα.

Η αγορά των βιολογικών διαφέρει από τη συμβατική όχι μόνο όσον αφορά τον τρόπο καλλιέργειας αλλά και στο μάρκετινγκ των προϊόντων. Βέβαια, δεν υπάρχει τυπική αγορά βιολογικών προϊόντων. Οι περισσότεροι καταναλωτές βιολογικών, κυρίως γυναίκες, αγοράζουν συγχρόνως και συμβατικά.

Αυτοί που αγοράζουν κυρίως βιολογικά είναι λίγοι και εκείνοι που αγοράζουν μόνο βιολογικά, ελάχιστοι. Η υψηλότερη τιμή είναι κάτι που μειώνει σοβαρά τη ζήτηση αλλά βέβαια τα βιολογικά απευθύνονται στις υψηλότερες εισοδηματικές τάξεις που είναι πιο ενημερωμένες.
Πηγή : express.gr
 http://www.chemist.gr/2010/01/2658/#ixzz1m3TAPnvn

Απεχθάνεστε τις κατσαρίδες; Δεν αντέχετε τα μυρμήγκια μέσα στην κουζίνα σας; Φοβάστε μήπως τα κουνούπια-λαθρομετανάστες μεταφέρουν δάγκειο πυρετό στο παιδί σας; Σιχαίνεστε τις μύγες; Είστε αραχνοφοβικός;

Η λύση είναι απλή και θα την βρείτε σε κάθε σούπερ-μάρκετ: Ένα ψέκασμα και ξεμπερδεύσατε. Ασφαλή και αποτελεσματικά εντομοκτόνα για τα έρποντα έντομα… Εντομοαπωθητικά που διαρκούν 40 νύχτες (αλλά καλλίτερα να αφήσετε τα παράθυρα ανοικτά).

Τα όμορφα λουλούδια σας καταστρέφονται από μικροσκοπικά έντομα ή μύκητες; Το γκαζόν σας δεν είναι τόσο πράσινο και πυκνό όσο του γείτονα; Οι ντοματιές που φυτέψατε στον κήπο σας δεν κάνουν τόσο λαμπερές και μεγάλες ντομάτες όσο του μανάβη;
Μην ανησυχείτε: Στο κατάστημα γεωργικών φαρμάκων της γειτονιάς σας θα βρείτε την απάντηση σε κάθε πρόβλημά σας.

 Είστε αγρότης και η σοδειά σας απειλείται από κάποιο έντομο ή ζιζάνιο; Ο γεωπόνος θα σας βοηθήσει να προστατέψετε το εισόδημά σας.
Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

2
 Νοιώθετε αδύναμοι ή έχετε σπασμούς, κάνετε εμετούς και νοιώθετε ότι πεθαίνετε; Πάθατε καρκίνο ενώ δεν καπνίζετε, δεν πίνετε και δεν αγχώνεστε; Το παιδί σας γεννήθηκε με μια πολύ σπάνια αλλεργια η μεταλλαξη ; Δυστυχώς είναι πολύ αργά για να διαβάσετε τα συστατικά των εντομοκτόνων που χρησιμοποιούσατε τόσον καιρό.
Ο θάνατος σας είναι μια ευγενική χορηγία των χημικών εταιρειών, των αυτοχρηματοδοτουμένων πανεπιστημίων και των συνεργών-στο-έγκλημα κυβερνήσεων…

Θέλετε να μάθετε τι σας αρρώστησε τόσο πολύ; Είναι ο άνθρακας. Το βασικό συστατικό της ζωής. Το άτομο του μπορεί να συνδυάζεται με κάθε άλλο στοιχείο. Χάρη σε αυτήν του την ιδιότητα υπάρχει ζωή στον πλανήτη μας. Εξαιτίας αυτής του της ιδιότητας (και με την βοήθεια των ανθρώπων) ίσως να μην υπάρχει ζωή σε λίγα χρόνια… Ανθρώπινη τουλάχιστον.

Ο άνθρακας είναι η βάση των εντομοκτόνων που χαρακτηρίζονται «οργανικά».
Η πιο γνωστή ομάδα οργανικών εντομοκτόνων είναι οι χλωριούχοι υδρογονάνθρακες και σταρ αυτής της ομάδας δεν είναι άλλος από το διαβόητο DDT.

Το DDT κατασκευάστηκε το 1874, αλλά οι εντομοκτονικές του ιδιότητες αποκαλυφτήκαν μόλις το 1939. Ο χημικός Πολ Μίλλερ που τις ανεκάλυψε κέρδισε επάξια ένα βραβείο Νόμπελ…
Ευχαριστούμε, Πολ.
Το DDT αποθηκεύεται σε όργανα με πλούσιες λιπαρές ουσίες (επινεφρίδια, όρχεις, θυρεοειδής, συκώτι). Πόσο τοξικό είναι; Σε αναλογία 5 προς 1 εκατομμύριο (φανταστείτε πέντε μόλις γραμμάρια ddt διαλυμένα σε ένα τόνο πετρελαίου) μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες ζημιές στον άνθρωπο.
 Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

3
Το χειρότερο όμως με το ddt και τους υπολοίπους χλωριούχους υδρογονάνθρακες είναι ότι δεν καταστρέφονται. Αν, για παράδειγμα, ραντίσουμε ένα χωράφι με τριφύλλι και ταΐσουμε τις κότες μας με αυτό, το ddt  θα βρεθεί στα αυγά τους, από αυτά στο λίπος του ανθρώπου και μέσω του πλακούντα στο έμβρυο –της εγκυμονούσας που έκοψε το κάπνισμα και τον καφέ. Αν κάποιος ανθρωποφάγος φάει το έμβρυο θα πάρει μια καλή δόση από εντομοκτόνο.
Και ενώ –τυπικά- έχει απαγορευθεί, μόλις χθες επιστήμονες ανεκάλυψαν ότι τόνοι ddt κάνουν κρουαζιέρα στους ωκεανούς ψάχνοντας για το επόμενο μέρος παραθερίσεως.
 Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

4
Η ντιελτρίν είναι πέντε φορές πιο τοξική από το DDT αν φαγωθεί, αλλά 40 φορές πιο τοξική αν απορροφηθεί από το δέρμα. Σε μεγάλες ποσότητες είναι άμεσα θανατηφόρα. Σε μικρότερες δόσεις συσσωρεύεται στους λιπώδεις ιστούς και προξενεί χρόνιες βλάβες.
Η αλντρίν είναι εξίσου τοξική. Μια ποσότητα ίση με ασπιρίνη μπορεί να σκοτώσει 400 ορτύκια (ή αρκετούς ανθρώπους).
Η εντρίν είναι η πιο τοξική (από τις τοξικές). Κάνει το DDT να μοιάζει με ερασιτέχνη.

Μια από τις πιο τραγικές περιπτώσεις δηλητηριάσεως από εντρίν έρχεται από την Βενεζουέλα. Εκεί ένα ζευγάρι Αμερικανών (που μάλλον δεν τα πήγαιναν καλά με τα τροπικά έντομα) ψέκασαν το σπίτι τους με ένα σπρέι που περιείχε εντρίν. Το έκαναν το πρωί και είχαν φροντίσει να απομακρύνουν το παιδί και τον σκύλο τους. Λίγες ώρες μετά έπλυναν τα πατώματα και αέρισαν τον χώρο.
Το σκυλί και το παιδί επέστρεψαν στο σπίτι το απόγευμα. Μια ώρα μετά το σκυλί έκανε εμετό, έπαθε σπασμούς και πέθανε. Το βράδυ, το παιδί έκανε επίσης εμετό, έπαθε σπασμούς και έχασε τις αισθήσεις του. Επιβίωσε, αλλά σε μόνιμη κατάσταση «φυτού».Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

5
Άλλη υπέροχη ομάδα δηλητηρίων, που χρησιμοποιούνται ευρέως ως εντομοκτόνα, είναι τα αλκύλια. Οι ιδιότητες αυτών των ουσιών ανακαλύφθηκαν από έναν Γερμανό χημικό, στα τέλη της δεκαετίας του 1930. Μερικές από αυτές χρησιμοποιήθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκεντρώσεων, στους θαλάμους αερίων –όχι ως εντομοκτόνα, αλλά ως ανθρωποκτόνα.
Αυτές οι ουσίες καταστρέφουν το νευρικό σύστημα και το θύμα παραλύει και πεθαίνει από ασφυξία ή ανακοπή καρδιάς. Είναι τόσο επικίνδυνα που ακόμα και οι γιατροί που φροντίζουν κάποιον δηλητηριασμένο πρέπει να φορούν γάντια και να αποφεύγουν την επαφή.
Παρ’ ολ’ αυτά οι χημικές εταιρείες συνεχίζουν να τα παράγουν, οι επιστήμονες να τα απενοχοποιούν και οι κυβερνήσεις να τα επιτρέπουν, για να βοηθήσουν τους αγρότες στην «μάχη» τους με τα έντομα.
Ίσως θα έπρεπε να προειδοποιήσουν δύο παιδιά στην Φλόριντα, τα οποία βρήκαν μιαν άδεια σακούλα και την πήραν να επιδιορθώσουν την κούνια τους. Λίγο μετά πέθαναν και τα δύο, ενώ τρεις φίλοι τους αρρώστησαν. Η νεκροψία έδειξε ότι ο θάνατος είχε προκληθεί από δηλητηρίαση με παραθείο –το οποίο περιείχε σε μικρές ποσότητες η σακούλα που βρήκαν.
 Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

6
Το παραθείο έχει και έναν δίδυμο αδελφό, το μαλαθείο, το οποίο θα βρείτε πιθανότατα να αναγράφεται –αν ψάξετε λιγάκι- στα ψιλά γράμματα των σπρέι που ψεκάζετε για να εξοντώσετε τα τόσο επικίνδυνα κουνούπια.
(Και μην σας φανεί παράξενο αν -με την υστερία που δημιουργούν τα media σχετικά με την ελονοσία, τον δάγκειο πυρετό, τον ιό του Νείλου και τις υπόλοιπες ασθένειες που μεταφέρουν οι κώνωπες- η κυβέρνησή μας αποφασίσει και διατάξει μαζικούς ψεκασμούς, «για την προστασία του κοινού καλού».)

Εξίσου τοξικά είναι και τα ζιζανιοκτόνα, στα οποία συνήθως χρησιμοποιείται αρσενικό (δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα γι’ αυτό), δινιτροφαινόλη και η «πέντα» (πενταχλωροφαινόλη). Οι χημικές εταιρείες και οι επιστήμονες που εργάζονται γι’ αυτές τα παρουσιάζουν ως απολύτως αβλαβή για το περιβάλλον και τον άνθρωπο.
Μάλλον αυτό πίστευε και ένας οδηγός βυτίου στην Καλιφόρνια, ο οποίος έβαλε το χέρι του μέσα σε «πέντα» για να πιάσει την τάπα του βαρελιού που του γλίστρησε. Ενώ πλύθηκε αμέσως, αρρώστησε βαρειά και πέθανε την επομένη.

7
Και το DDT είναι μόνο ο διάσημος συγγενής μιας πολύ κακεντρεχούς οικογένειας. Ο αδελφός του είναι πολύ χειρότερος, αλλά λίγοι ξέρουν το όνομα του: Χλωρντέην.

Το χλωρντέην απορροφάται από όλες τις πύλες του ανθρωπίνου σώματος: Από το δέρμα, μέσω της αναπνευστικής οδού και –φυσικά- από την πεπτική οδό.
Είναι εξαιρετικά τοξικό, αλλά χρησιμοποιείται ευρέως για την «φροντίδα» του γκαζόν. Για να καταλάβετε την τοξικότητα του αρκεί να αναφέρουμε την περίπτωση ενός χημικού, ο οποίος έριξε κατά λάθος ένα διάλυμα με 25% χλωρντέην επάνω του: Πέθανε σε 40 λεπτά, πριν να προλάβει να ζητήσει βοήθεια.

Αλλά πάντα υπάρχει και κάτι χειρότερο: Όπως οι χλωριούχες ναφθαλίνες… Πολύ συνηθισμένα εντομοκτόνα, τρεις αδελφές, όπως εκείνες του Βυσσινόκηπου: Η ντιελτρίν, η αλντρίν και η εντρίν… Ακούγονται σαν ονόματα ξωτικών από βιβλίο του Τόλκιν, έτσι δεν είναι;Ἐσεῖς, πόσο παραθεῖο φάγατε σήμερα;

Όλα αυτά τα εντομοκτόνα είναι «Παναγίες» αν συγκριθούν με τα «διασυστημικά εντομοκτόνα». Αυτά είναι εντομοκτόνα ενσωματωμένα στον σπόρο. Καθώς το φυτό μεγαλώνει το δηλητήριο εμπεριέχεται σε όλους τους ιστούς του: Στον βλαστό, στα φύλλα, στα άνθη, στους καρπούς. Έτσι το πλύσιμο και το ξεφλούδισμα δεν ωφελεί σε τίποτα, αφού κάθε κύτταρο του φυτού είναι δηλητηριασμένο.
Και αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία ή κατασκευασμένη είδηση. Συμβαίνει από την δεκαετία του ’60, όταν η Ρακέλ Κάρσον έγραψε την «Σιωπηλή Άνοιξη», ένα βιβλίο που ίσως να προκάλεσε περισσότερες αντιδράσεις και από την «Καταγωγή των Ειδών», του Δαρβίνου.

Εσείς, φυσικά, μπορείτε να αγνοήσετε όλες αυτές τις «υστερίες», και να συνεχίσετε να προσπαθείτε να εξοντώσετε τις κατσαρίδες ψεκάζοντας (οι οποίες, παρεμπιπτόντως, εξελίσσονται και προσαρμόζονται πολύ πιο γρήγορα από τους ανθρώπους στα δηλητήρια)… Και να συνεχίσετε να καταναλώνετε παραθείο.


Πρώτη δημοσίευσις 17 Σεπτεμβρίου 2012

Στοιχεία του φυτοφαρμάκου DDT, η κυκλοφορία του οποίου σταμάτησε 40 χρόνια πριν, εντοπίζονται σε κατοίκους της Κρήτης, με τα αποτελέσματα έρευνας που διεξάγεται από επιστήμονες να έχουν προκαλέσει ανησυχία. Τα στοιχεία της μελέτης «ΡΕΑ», που έχει στο επίκεντρό της τα αίτια της παιδικής παχυσαρκίας, δείχνουν, όπως αποκάλυψε το ΚΡΗΤΗ TV, ότι παρά τη μακροχρόνια απόσυρση του επικίνδυνου φυτοφαρμάκου, με το οποίο παλαιότερα ψεκάζονταν καλλιεργήσιμες εκτάσεις, οι ουσίες του δεν έχουν εξαλειφθεί από τον οργανισμό των Κρητικών και κυρίως τον ομφάλιο λώρο εγκύων.

Η επίκουρη καθηγήτρια Κοινωνικής Ιατρικής, Λύδα Χατζή, διευκρίνισε ότι αυτό πιθανότατα συμβαίνει γιατί τέτοια δραστικά φυτοφάρμακα έχουν μεγάλο χρόνο ζωής και μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες ολόκληρες για να εξαλειφθούν οι ουσίες τους. Πόσω μάλλον, όταν από την μητέρα μεταφέρεται το σύνολο των ρύπων, μέσω του πλακούντα, στο έμβρυο. Μάλιστα, όπως εξήγησε η κ. Χατζή, «οι γυναίκες που έχουν υψηλές συγκεντρώσεις σε τέτοιου είδους φυτοφάρμακα φαίνεται να δίνουν έναν αυξημένο κίνδυνο στα παιδιά τους να είναι παχύσαρκα». Στο παρελθόν, αμερικανικές έρευνες απέδειξαν πως το φυτοφάρμακο αυτό ευθύνεται και για τη διαιώνιση της νόσου του Αλτσχάιμερ.

Η έκθεση στο φυτοφάρμακο DDT, το οποίο απαγορεύτηκε πριν από δεκαετίες, αλλά απαντάται ακόμη και σήμερα στο περιβάλλον, ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ, υποστηρίζουν επιστήμονες.

Οι ερευνητές από τα πανεπιστήμια Ρούτγκερς και Έμορι συνέκριναν μία ομάδα 86 ασθενών με 79 άτομα που δεν πάσχουν από την εκφυλιστική νόσο. Είδαν ότι τα επίπεδα DDE, ενός υποπροϊόντος του DDT, ήταν σχεδόν τέσσερις φορές υψηλότερα στα άτομα με Αλτσχάιμερ. Επιπλέον, στους ασθενείς με γονίδιο που αυξάνει τον κίνδυνο, διαπίστωσαν ακόμη σοβαρότερες γνωστικές δυσλειτουργίες σε περίπτωση παλαιότερης έκθεσης σε υψηλά επίπεδα DDE.

Ωστόσο, το εύρημα δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, καθώς ορισμένα υγιή άτομα είχαν υψηλά επίπεδα DDE, ενώ κάποιοι ασθενείς είχαν χαμηλά επίπεδα. Οι ίδιοι οι ερευνητές πιστεύουν ότι το χημικό αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου και ενδέχεται να συνδέεται με την ανάπτυξη πλακών αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του Αλτσχάιμερ, που συμβάλλει στη νέκρωση των εγκεφαλικών κυττάρων.

Το DDT χρησιμοποιούνταν ευρέως, αρχικά για τον έλεγχο της εξάπλωσης της ελονοσίας μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και έπειτα για την προστασία των καλλιεργειών. Εν μέσω ενδείξεων ότι ενδέχεται να βλάπτει την υγεία και το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες το απαγόρευσαν, παρότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξακολουθεί να συνιστά τη χρήση του ενάντια στην ελονοσία.

Παρά την απαγόρευσή του, το DDT παραμένει στο περιβάλλον καθώς και στον ανθρώπινο οργανισμό, όπου διασπάται σε DDE. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, πολλοί άνθρωποι σήμερα έχουν επίπεδα DDE συγκρίσιμα με των ασθενών, οι οποίοι συμμετείχαν στη μελέτη, λόγω της έκθεσής τους είτε στο παρελθόν είτε σήμερα, μέσω της κατανάλωσης ψαριών, κρέατος ή γαλακτοκομικών με το χημικό.